Przejdź do treści

Kortyzol – hormon zabójca

Kortyzol – hormon zabójca
Kortyzol wzrasta, ilustracja: shutterstock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
jerzy sthur ściąga bluzę z napisem rozpacz
Jerzy Stuhr w kampanii dotyczącej nowotworów. „Zdejmij z siebie ciężar diagnozy”
„Tęczowe dzieci”, czyli macierzyństwo po stracie dziecka, niczym słońce wychodzące po burzy. Zobacz galerię dzieci niosących nadzieję
zakochana para
„Nieszczerość tylko pozornie oszczędza komuś przykrości. W rzeczywistości dostarcza jej w nadmiarze, ale z opóźnionym zapłonem”. O szczerości w relacjach rozmawiamy z psycholog Katarzyną Łapińską
Desery
Szefowie kuchni kontra rak piersi. Pink Pudding Challenge promuje zdrowe jedzenie i zapobiega nowotworom
młoda kobieta w czarnych ciuchach stoi na scenie podczas konferencji tedx
„Rak szyjki macicy jest winą chorej” – mocne słowa artystki, której choroba zmieniła życie

Gdy dopada nas stres, nasz organizm reaguje tak, jakbyśmy mieli walczyć lub uciekać. Decyduje o tym kortyzol, czyli hormon stresu, który potrafi być zabójczy dla zestresowanego mieszczucha.

Reakcja „walcz lub uciekaj” to pozostałość z czasów, gdy byliśmy łowcami-zbieraczami, a nasze szanse na przeżycie zależały od umiejętności przetrwania w środowisku, którego nie potrafiliśmy okiełznać. Od tamtego czasu wiele się zmieniło, ale nie zmieniło się to, jak reagujemy na traumę. Nagłe niebezpieczeństwo powoduje, że kortyzol uwalnia się do naszego organizmu w znacznych ilościach.

Gdy to się dzieje, następuje kaskada zdarzeń, które mają nas przygotować na niebezpieczeństwo. Do mięśni trafia więcej glukozy. Jednocześnie zwężają się naczynia krwionośne, przyspiesza serce, a układ odpornościowy oraz pamięć robocza zaczynają działać sprawniej.

Wszystko to doskonale przygotowuje nas do ekspresowej ucieczki lub solidnej awantury, ale jednocześnie ogranicza naszą zdolność do realizacji tych zadań, w których wykorzystujemy raczej wiedzę i głowę niż siłę fizyczną. A właśnie z takimi wyzwaniami w dzisiejszym świecie musimy się mierzyć częściej.

Mózg się zatrzaskuje

Kortyzol – hormon zabójca

Przekierowanie glukozy z mózgu do mięśni powoduje, że coś, co nie sprawia nam kłopotu, gdy jesteśmy spokojni, w chwili stresu urasta do rangi problemu nie do pokonania. Pojawiają się na przykład problemy z pamięcią długotrwałą. Chyba wszyscy choć raz znaleźliśmy się w sytuacji, gdy nagle – z niewiadomego powodu – zapominaliśmy coś, co jeszcze chwilę wcześniej pamiętaliśmy doskonale. Lub w takiej, w której nie byliśmy w stanie wymyślić czegoś, co kiedy indziej nie byłoby dla nas żadnym problemem.

Winny jest właśnie kortyzol. Pokazano to w badaniach: studenci, którym przed odpytywaniem podano ten hormon, znacznie gorzej radzili sobie z testami wymagającymi wykorzystania wiedzy przyswojonej dzień wcześniej niż ci, którzy dostali placebo.

Pod wpływem kortyzolu trudniej nam też myśleć kreatywnie, ogromny problem sprawia improwizacja i zaczynamy sięgać po głęboko zakorzenione schematy. Mózg – mówiąc całkiem dosłownie – zatrzaskuje się przed nami.

Kortyzol to zabójca

Kortyzol – hormon zabójca

Jednak problemy z pamięcią to drobiazg w porównaniu z tym, co dzieje się,gdy stres chwilowy staje się przewlekły. Nasz organizm ma problemy z rozróżnianiem jednego i drugiego, i w obu sytuacjach stosuje niemal tę samą metodę. Czyli… kortyzol. Stajemy się nieustannie gotowi do walki lub ucieczki.

Do mięśni trafia więcej cukru. Przyspiesza serce. Pamięć przełącza się na tryb roboczy. Energia jest przekierowywana nie tylko z mózgu, ale też z układu rozrodczego. Gdy stres trwa dłużej, kortyzol staje się – dosłownie – zabójcą.

Więcej cukru to zwiększone ryzyko cukrzycy oraz otyłości. Pojawia się nadciśnienie i ryzyko zawału. Pamięć długotrwała się degeneruje, co jest widoczne nawet w fizycznej budowie mózgu. Może pojawić się depresja. A także… problemy z libido i snem. Normą są kłopoty żołądkowe. Kryzys dotyka też układu odpornościowego, przez co stres sprzyja łapaniu infekcji i utrudnia wychodzenie z nich.

Dziś stres jest wszechobecny. Dlatego żyjemy w ciągłym stanie gotowości – przygotowani, by odpowiedzieć na zagrożenie. A w każdym razie w takiej gotowości żyje nasz organizm. Ale zagrożenie w oczekiwanej formie się nie pojawia i napięcie się nie rozładowuje. Negatywne skutki się akumulują i dlatego wymienione problemy stają się chorobami cywilizacyjnymi.

Dlatego warto zająć się kortyzolem, zanim on zajmie się nami. Tym bardziej że można to zrobić stosunkowo prosto. Badania pokazują, że pomaga aktywność fizyczna – w tym sporty walki, które mówią organizmowi, że „walcz” mamy już za sobą. Czego jeszcze nie lubi kortyzol? Tańca, muzyki, medytacji. Doskonale działa także budowanie i umacnianie dobrych więzi społecznych, które powodują, że w naszym organizmie pojawia się naturalna ecstasy, czyli oksytocyna będąca naturalnym wrogiem kortyzolu. Lekarstwo na stres mamy we własnych organizmach, trzeba się tylko do niego dokopać…

Więcej na temat stresu znajdziesz tutaj:
Stres pożera mózg
Stres w pracy – ogarnij demona
Menu dla nerwowych
Stres – kto się stresuje, ten jest brzydki
Twój stres cię przeżyje!

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy

Zainteresują cię również:

Praca, dom, obowiązki… Spokojnie, nie wszystko w życiu musi być idealne. Oto 5 powodów, dla których czasem dobrze odpuścić

„Stres jest najpowszechniejszym czynnikiem, który rujnuje życie seksualne”. Dowiedz się, jak toksyczna praca wpływa na nasz organizm

Zminimalizuj ilość stresu w swoim życiu. Oto 6 skutecznych sposobów, które ukoją twoje nerwy

Problemy z oddychaniem, walenie serca i pocenie się – to nie jedyne objawy. Zobacz, po czym poznasz atak paniki

Śmiejące się dziewczyny

Pozbądź się lęku! Żyj tu i teraz, nie na wszystko masz wpływ

7 codziennych nawyków osłabiających odporność. Może któryś z nich ciebie dotyczy?

Rzuć wszystko i jedź…tam gdzie nikt nie mieszka! Bieszczady są już przereklamowane

Grzegorz Pawłowski coach oddechem

„Z oddychania mamy 70 proc. energii, która jest potrzebna dla naszego ciała i przestrzeni emocjonalnej”. Rozmowa z coachem oddechem

6 sposobów, by zestresować się na maksa

zespół Cushinga

Badanie kortyzolu – kiedy należy je wykonać i jak się do niego dobrze przygotować?

„Odpuszczanie” jest dobre dla ambitnych i konsekwentnych kobiet – podpowiada nam psycholog Anita Kruszewska

10 niezdrowych wieczornych nawyków