Przejdź do treści

Rodzaje szczepionek na COVID-19: wektorowa, mRNA

Szczepionka na COVID-19 / gettyimages
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

W styczniu ruszyły w Polsce pierwsze szczepienia na COVID-19. Na początku poddawane są im osoby z tzw. grup priorytetowych, jednak już od 15 stycznia wszyscy chętni mogą zapisywać się na przyjęcie ich pierwszej dawki. Ministerstwo Zdrowia zamówiło 62 mln dawek szczepionek, które powinny wystarczy dla 31 milionów Polaków. Jakie rodzaje szczepionek na COVID-19 stosowane są w naszym kraju? I co warto o nich wiedzieć? Odpowiadamy.

Rodzaje szczepionek na COVID-19

Firmy farmaceutyczne oferują różne warianty szczepionek na SARS-CoV-2. W Polsce będą stosowane dwa jej rodzaje:

  1. genetyczne (mRNA),
  2. wektorowe.

Różnią się one sposobem działania, warunkami przechowywania, skutecznością, a nawet liczbą dawek. Zostały one wykonane przez kilku różnych producentów, takich jak: Pfizer (USA, współpraca z niemiecką marką BioNTech), Moderna (USA), CureVac (Niemcy), AstraZeneca (Uniwersytet Oksfordzki, Wielka Brytania) oraz Johnson&Johnson (USA).

Szczepionki genetyczne (mRNA) – Pfizer, Moderna, CureVac

Pfizer, Moderna i CureVac to producenci szczepionek wykonanych w nowoczesnej technologii mRNA. O ile szczepionki dwóch pierwszych firm zostały już dopuszczone do użytku, o tyle trzecia, marki CureVac, znajduje się w decydującej fazie badań. Szczepionki genetyczne są dość nietypowe – różnią się od tradycyjnych tym, że nie znajdują się w nich fragmenty inaktywowanych wirusów.

Szczepionki mRNA – jak działają?

W szczepionkach genetycznych umieszczona zostaje informacja genetyczna w postaci mRNA, która dotyczy białka znajdującego się w wirusie, tzw. „białka kolca”, charakterystycznego dla SARS-CoV-2. Informacja ta jest dostarczana do komórek, które zaczynają to białko wytwarzać. Można więc powiedzieć, że szczepionki genetyczne „uczą” komórki produkować ten rodzaj białka. Organizm rozpoznaje je jednak jako obce, przez co dochodzi do produkcji odpowiednich przeciwciał, które chronią nas w momencie, gdy wirus przedostaje się do organizmu. Ważne jest to, że samo mRNA nie jest w stanie wniknąć do jądra komórkowego, w którym znajduje się ludzkie DNA. Nie oddziałuje zatem negatywnie na geny osoby szczepionej.

Skuteczność szczepionek genetycznych

Mimo że szczepionki genetyczne bazują na tej samej technologii, istnieją pomiędzy nimi różnice, dotyczące m.in. skuteczności. O ile szczepionka Pfizera jest efektywna w 95 proc., o tyle szczepionka Moderny – już w 94,5 proc. Wciąż nie wiadomo do końca, jak jest skuteczność szczepionki CureVac, informacja na ten temat pojawi się dopiero pod koniec stycznia.

Przechowywanie szczepionek mRNA

Poszczególne szczepionki mRNA inaczej się również przechowuje.

  • Szczepionka Pfizera – aby działała w odpowiedni sposób, należy ją przechowywać w temperaturze -70 st. C. Może ona poleżeć w zamrażarkach najwyżej przez pół roku, natomiast w lodówce – do 5 dni. Dostarczana jest ona w specjalnych pudełkach, wypełnionych suchym lodem oraz wyposażonych w czujniki GPS,
  • Szczepionka Moderny – powinna pozostawać przez dłuższy czas w temperaturze -20 st. C, a do 30 dni leżeć w lodówkach,
  • Szczepionka CureVac – jest ona stabilna, gdy przechowuje się ją w temperaturze dodatniej, wynoszącej 5 st. C. Następnie może ona pozostawać w temperaturze pokojowej przez jedną dobę.

Zalety szczepionek genetycznych

Dużym atutem szczepionek genetycznych jest wysoka immunogenność, a więc zdolność do wywoływania odpowiedzi immunologicznej. Ponadto nie trzeba przy nich korzystać z adiuwantów (substancji, które wpływają na wzmocnienie poszczepiennej odpowiedzi immunologicznej na dany antygen), najszybciej można także takie szczepionki również wyprodukować.

Szczepionki mRNA nie wywołują choroby i nie muszą być testowane na zwierzętach. Aby wywołać efekt terapeutyczny potrzebna jest bardzo niewielka ich dawka – przykładowo, w przypadku szczepionki Pfizer jest to 30 mikrogramów, czyli 100 tysięcy razy mniejsza liczba niż w przypadku cukru znajdującego się na łyżeczce do herbaty.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Odporność
Naturell Omega-3 1000 mg, 120 kaps
54,90 zł
Odporność, Good Aging, Energia, Mama, Beauty
Wimin Zestaw z myślą o dziecku, 30 saszetek
139,00 zł
Odporność
Naturell Immuno Hot, 10 saszetek
16,48 zł
NOWOŚĆ
Odporność, ElPol
Przecier z owoców bzu czarnego ElPol, 300 ml
19,50 zł
Odporność
WIMIN Odporność, 30 kaps.
59,00 zł
Kobieta w maseczce ochronnej

W jakich dawkach podawane są szczepionki mRNA?

Szczepionki wszystkich trzech firm powinny być podawane w dwóch dawkach, w przypadku firmy Pfizer – w odstępie trzech tygodni, w przypadku firmy Moderna – w odstępie czterech tygodni, w przypadku firmy CureVac – w odstępie 28 dni. Szczepionka mRNA działa, niestety, w pełni dopiero po kilku tygodniach. Dlatego też możliwe jest zarażenie się chorobą tuż po jej podaniu. Warto zaznaczyć, że mogą się po niej pojawić niepożądane odczyny poszczepienne, jednak trwają one zwykle bardzo krótko.

Szczepionki wektorowe – AstraZeneca i Johnson&Johnson

Szczepionki wektorowe na COVID-19 zostały wyprodukowane przez firmy AstraZeneca i Johnson&Johnson. Wykonane  zostały w bardziej tradycyjnej technologii i bazują na wektorach, czyli częściach aktywnych wirusów, które zostały zmodyfikowane, aby zmniejszyć ryzyko zakażenia do minimum, nie powodują zatem choroby. Wywołują one za to odpowiedź immunologiczną przeciwko wirusom, a w tym przypadku – przeciw SARS-CoV-2.

Szczepionki wektorowe – jak działają?

Aby szczepionki wektorowe mogły wywołać odpowiedź immunologiczną, wykorzystują fragmenty innych wirusów. Kiedy znajdą się one w komórkach człowieka, wytworzone zostają białka patogenu, przeciwko którym skierowana zostaje odpowiedź odpornościowa organizmu. Szczepionki obu wyżej wspomnianych firm wykorzystują jednak nieco inne technologie. Preparaty AstraZeneca bazują na nieaktywnej cząstce adenowirusa (ChAdOxl), który wywołuje przeziębienie u szympansów. Szczepionka Johnson&Johnson wykorzystuje z kolei zmodyfikowany adenowirus 26.

Skuteczność szczepionek wektorowych

W przypadku firmy AstraZeneca skuteczność wynosi 90 proc., natomiast więcej na temat skuteczności preparatu Johson&Johnson będzie wiadomo wkrótce.

Przechowywanie szczepionek wektorowych

Szczepionki wektorowe, w zależności od rodzaju, należy inaczej przechowywać.

  • Szczepionki AstraZeneca – mogą one leżeć przez pół roku w temperaturze 2-8 st. C.
  • Szczepionkę Johnson&Johnson – można bezpiecznie ją przechowywać w tej samej temperaturze, tyle że przez trzy miesiące.

Zalety szczepionek wektorowych

Szczepionki wektorowe, mimo że są stosunkowo nowe w świecie medycyny, były już badane (np. wtedy, gdy zaczął rozszerzać się wirus Ebola). Ważne jest to, że wywołują one silną odpowiedź immunologiczną już przy podaniu małej dawki. Cechuje je również stabilność i bezpieczeństwo, i – tak jak już powiedzieliśmy – nie wywołują one choroby. Dzięki temu mogą być one podawane dzieciom, osobom starszym, a nawet pacjentom z cukrzycą. Atutem szczepionek wektorowych jest również to, że ich wyprodukowanie jest tańsze niż szczepionek genetycznych.

W jakich dawkach podawane są szczepionki wektorowe?

O ile w przypadku szczepionki AstreZeneca konieczne jest podanie dwóch dawek (w odstępie miesiąca), o tyle przy szczepionce Johnson&Johnson potrzebna jest tylko jedna dawka.

 

Źródła:

  1. https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/summaries-opinion/covid-19-vaccine-moderna
  2. https://www.fda.gov/emergency-preparedness-and-response/coronavirus-disease-2019-covid-19/pfizer-biontech-covid-19-vaccine
  3. http://naukaprzeciwpandemii.pl/

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Zimno jest zdrowe! Nie wierzysz? Oto 5 zalet niskich temperatur

Czy pogoda ma wpływ na układ odpornościowy? Rozwiewamy wątpliwości

Po przebytej infekcji czujesz się osłabiona? Dowiedz się, jak zadbać o dietę po chorobie

Kobieta z termometrem w ręce

Każda kolejna infekcja koronawirusem SARS-CoV-2 zwiększa ryzyko śmierci. Eksperci alarmują

Woda z miodem i cytryną – remedium na wiele dolegliwości czy przereklamowany specyfik?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

7 zdrowotnych właściwości imbiru. Poznaj jego wielką moc!

7 codziennych nawyków osłabiających odporność. Może któryś z nich ciebie dotyczy?

Szczepionka

Trwają przygotowania do kolejnej pandemii. Nowe szczepionki mają powstawać w 100 dni

szklanka wody

Pij wodę jesienią! Poznaj 4 najważniejsze powody, dla których warto to robić

Jak zimno wpływa na organizm? 7 powodów, dla których warto czasem zmarznąć

Kobieta w kombinezonie ochronnym pobiera wymaz z nosa chorej do badania

Coraz więcej przypadków zakażenia najnowszymi subwariantami Omikrona BQ.1 i BQ.1.1. Pierwsze objawy choroby mogą być inne niż wcześniej

5 sposobów na pogorszenie własnej odporności na jesień

Ukryte stany zapalne ‒ działaj już teraz!

kobieta owinięta kocem

Często łapiesz infekcje? Dowiedz się, w czym może tkwić problem

Czym możesz zarazić się od swojego zwierzaka i czym on może zarazić się od ciebie. „Powszechne przekonanie, że psia ślina wyleczy ludzką ranę, jest mitem”

Antybiotyki / istockphoto.com

Infekcja bakteryjna za tobą? Sprawdź 5 rzeczy, które powinnaś zrobić po antybiotykoterapii

Wirus Marburg – czy angolski scenariusz z 2005 r. może się powtórzyć w Europie?

Glutation – co to jest? Gdzie znajdziesz go najwięcej? Skutki uboczne niedoboru

Nie ma leku i szczepionek na małpią ospę

W szpitalach nie ma leku dla chorych na małpią ospę, brakuje też szczepionek dla lekarzy. Rzecznik Praw Lekarza apeluje do ministra

7 naturalnych składników wzmacniających odporność

Szczepienie

Adam Niedzielski: „Wprowadzamy szczepienie przeciw COVID-19 drugą dawką przypominającą”

9 sposobów, by uniknąć infekcji tej jesieni

8 zdrowotnych mitów, w które nie warto wierzyć

×