Przejdź do treści

Rodzaje szczepionek na COVID-19: wektorowa, mRNA

Szczepionka na COVID-19 / gettyimages
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Joanna Jaworska
Joanna Jaworska: jeśli po porodzie ciśniemy brzuszki, to tylko pogarszamy sytuacje
"Zwal*ć konia", "wyczochrać brochę"? "Skończmy z wulgarnymi, prześmiewczymi określeniami" - apeluje seksuolożka
„Wyczochrać brochę”? Skończmy z wulgarnymi, prześmiewczymi określeniami – apeluje seksuolożka
CIR i eksperci reagują na stanowisko episkopatu ws. szczepionek. "Szczepienia ratują życie"
CIR i eksperci reagują na stanowisko episkopatu w sprawie szczepionek. „Szczepienia ratują życie”
Czy koronawirus znajduje się w kurzu? „Byliśmy zaskoczeni” – mówią naukowcy o wynikach badań
Moczenie nocne u dzieci i dorosłych – przyczyny, leczenie

W styczniu ruszyły w Polsce pierwsze szczepienia na COVID-19. Na początku poddawane są im osoby z tzw. grup priorytetowych, jednak już od 15 stycznia wszyscy chętni mogą zapisywać się na przyjęcie ich pierwszej dawki. Ministerstwo Zdrowia zamówiło 62 mln dawek szczepionek, które powinny wystarczy dla 31 milionów Polaków. Jakie rodzaje szczepionek na COVID-19 stosowane są w naszym kraju? I co warto o nich wiedzieć? Odpowiadamy.

Rodzaje szczepionek na COVID-19

Firmy farmaceutyczne oferują różne warianty szczepionek na SARS-CoV-2. W Polsce będą stosowane dwa jej rodzaje:

  1. genetyczne (mRNA),
  2. wektorowe.

Różnią się one sposobem działania, warunkami przechowywania, skutecznością, a nawet liczbą dawek. Zostały one wykonane przez kilku różnych producentów, takich jak: Pfizer (USA, współpraca z niemiecką marką BioNTech), Moderna (USA), CureVac (Niemcy), AstraZeneca (Uniwersytet Oksfordzki, Wielka Brytania) oraz Johnson&Johnson (USA).

Szczepionki genetyczne (mRNA) – Pfizer, Moderna, CureVac

Pfizer, Moderna i CureVac to producenci szczepionek wykonanych w nowoczesnej technologii mRNA. O ile szczepionki dwóch pierwszych firm zostały już dopuszczone do użytku, o tyle trzecia, marki CureVac, znajduje się w decydującej fazie badań. Szczepionki genetyczne są dość nietypowe – różnią się od tradycyjnych tym, że nie znajdują się w nich fragmenty inaktywowanych wirusów.

Szczepionki mRNA – jak działają?

W szczepionkach genetycznych umieszczona zostaje informacja genetyczna w postaci mRNA, która dotyczy białka znajdującego się w wirusie, tzw. „białka kolca”, charakterystycznego dla SARS-CoV-2. Informacja ta jest dostarczana do komórek, które zaczynają to białko wytwarzać. Można więc powiedzieć, że szczepionki genetyczne „uczą” komórki produkować ten rodzaj białka. Organizm rozpoznaje je jednak jako obce, przez co dochodzi do produkcji odpowiednich przeciwciał, które chronią nas w momencie, gdy wirus przedostaje się do organizmu. Ważne jest to, że samo mRNA nie jest w stanie wniknąć do jądra komórkowego, w którym znajduje się ludzkie DNA. Nie oddziałuje zatem negatywnie na geny osoby szczepionej.

Skuteczność szczepionek genetycznych

Mimo że szczepionki genetyczne bazują na tej samej technologii, istnieją pomiędzy nimi różnice, dotyczące m.in. skuteczności. O ile szczepionka Pfizera jest efektywna w 95 proc., o tyle szczepionka Moderny – już w 94,5 proc. Wciąż nie wiadomo do końca, jak jest skuteczność szczepionki CureVac, informacja na ten temat pojawi się dopiero pod koniec stycznia.

Przechowywanie szczepionek mRNA

Poszczególne szczepionki mRNA inaczej się również przechowuje.

  • Szczepionka Pfizera – aby działała w odpowiedni sposób, należy ją przechowywać w temperaturze -70 st. C. Może ona poleżeć w zamrażarkach najwyżej przez pół roku, natomiast w lodówce – do 5 dni. Dostarczana jest ona w specjalnych pudełkach, wypełnionych suchym lodem oraz wyposażonych w czujniki GPS,
  • Szczepionka Moderny – powinna pozostawać przez dłuższy czas w temperaturze -20 st. C, a do 30 dni leżeć w lodówkach,
  • Szczepionka CureVac – jest ona stabilna, gdy przechowuje się ją w temperaturze dodatniej, wynoszącej 5 st. C. Następnie może ona pozostawać w temperaturze pokojowej przez jedną dobę.

Zalety szczepionek genetycznych

Dużym atutem szczepionek genetycznych jest wysoka immunogenność, a więc zdolność do wywoływania odpowiedzi immunologicznej. Ponadto nie trzeba przy nich korzystać z adiuwantów (substancji, które wpływają na wzmocnienie poszczepiennej odpowiedzi immunologicznej na dany antygen), najszybciej można także takie szczepionki również wyprodukować.

Szczepionki mRNA nie wywołują choroby i nie muszą być testowane na zwierzętach. Aby wywołać efekt terapeutyczny potrzebna jest bardzo niewielka ich dawka – przykładowo, w przypadku szczepionki Pfizer jest to 30 mikrogramów, czyli 100 tysięcy razy mniejsza liczba niż w przypadku cukru znajdującego się na łyżeczce do herbaty.

Kobieta w maseczce ochronnej

W jakich dawkach podawane są szczepionki mRNA?

Szczepionki wszystkich trzech firm powinny być podawane w dwóch dawkach, w przypadku firmy Pfizer – w odstępie trzech tygodni, w przypadku firmy Moderna – w odstępie czterech tygodni, w przypadku firmy CureVac – w odstępie 28 dni. Szczepionka mRNA działa, niestety, w pełni dopiero po kilku tygodniach. Dlatego też możliwe jest zarażenie się chorobą tuż po jej podaniu. Warto zaznaczyć, że mogą się po niej pojawić niepożądane odczyny poszczepienne, jednak trwają one zwykle bardzo krótko.

Szczepionki wektorowe – AstraZeneca i Johnson&Johnson

Szczepionki wektorowe na COVID-19 zostały wyprodukowane przez firmy AstraZeneca i Johnson&Johnson. Wykonane  zostały w bardziej tradycyjnej technologii i bazują na wektorach, czyli częściach aktywnych wirusów, które zostały zmodyfikowane, aby zmniejszyć ryzyko zakażenia do minimum, nie powodują zatem choroby. Wywołują one za to odpowiedź immunologiczną przeciwko wirusom, a w tym przypadku – przeciw SARS-CoV-2.

Szczepionki wektorowe – jak działają?

Aby szczepionki wektorowe mogły wywołać odpowiedź immunologiczną, wykorzystują fragmenty innych wirusów. Kiedy znajdą się one w komórkach człowieka, wytworzone zostają białka patogenu, przeciwko którym skierowana zostaje odpowiedź odpornościowa organizmu. Szczepionki obu wyżej wspomnianych firm wykorzystują jednak nieco inne technologie. Preparaty AstraZeneca bazują na nieaktywnej cząstce adenowirusa (ChAdOxl), który wywołuje przeziębienie u szympansów. Szczepionka Johnson&Johnson wykorzystuje z kolei zmodyfikowany adenowirus 26.

Skuteczność szczepionek wektorowych

W przypadku firmy AstraZeneca skuteczność wynosi 90 proc., natomiast więcej na temat skuteczności preparatu Johson&Johnson będzie wiadomo wkrótce.

Przechowywanie szczepionek wektorowych

Szczepionki wektorowe, w zależności od rodzaju, należy inaczej przechowywać.

  • Szczepionki AstraZeneca – mogą one leżeć przez pół roku w temperaturze 2-8 st. C.
  • Szczepionkę Johnson&Johnson – można bezpiecznie ją przechowywać w tej samej temperaturze, tyle że przez trzy miesiące.

Zalety szczepionek wektorowych

Szczepionki wektorowe, mimo że są stosunkowo nowe w świecie medycyny, były już badane (np. wtedy, gdy zaczął rozszerzać się wirus Ebola). Ważne jest to, że wywołują one silną odpowiedź immunologiczną już przy podaniu małej dawki. Cechuje je również stabilność i bezpieczeństwo, i – tak jak już powiedzieliśmy – nie wywołują one choroby. Dzięki temu mogą być one podawane dzieciom, osobom starszym, a nawet pacjentom z cukrzycą. Atutem szczepionek wektorowych jest również to, że ich wyprodukowanie jest tańsze niż szczepionek genetycznych.

W jakich dawkach podawane są szczepionki wektorowe?

O ile w przypadku szczepionki AstreZeneca konieczne jest podanie dwóch dawek (w odstępie miesiąca), o tyle przy szczepionce Johnson&Johnson potrzebna jest tylko jedna dawka.

 

Źródła:

  1. https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/summaries-opinion/covid-19-vaccine-moderna
  2. https://www.fda.gov/emergency-preparedness-and-response/coronavirus-disease-2019-covid-19/pfizer-biontech-covid-19-vaccine
  3. http://naukaprzeciwpandemii.pl/

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Prezydent Francji ogłosił stworzenie pakietu psychiatrycznego dla dzieci z depresją

Prezydent Francji ogłosił stworzenie pakietu psychiatrycznego dla dzieci z depresją w związku z pandemią

Zakrzepica po szczepionkach przeciw COVID-19. Naukowcy mają dwie hipotezy, jaka może być ich przyczyna

Zakrzepica po szczepionkach przeciw COVID-19. Naukowcy mają hipotezy, jaka może być ich przyczyna

pandemia koronawirusa, dzieci

Luzowanie obostrzeń? Minister zdrowia przedstawił plan na najbliższy tydzień

„Testy-lizaki” na koronawirusa. Nowa forma diagnozowania dzieci w Niemczech

Lek wziewny skuteczny w walce z COVID-19. "To badanie to kamień milowy w walce z pandemią koronawirusa"

Lek na astmę skuteczny w walce z COVID-19. „To badanie to kamień milowy w walce z pandemią koronawirusa”

szczepionka na COVID-19

USA wzywa do wstrzymania szczepień preparatem Johnson & Johnson. Powód – zakrzepy krwi po podaniu szczepionki

rak, koronawirus

Pokonali raka dzięki zakażeniu koronawirusem? Zadziwiające przypadki pacjentów cierpiących na nowotwory krwi

COVID-19 może powodować dolegliwości tarczycy?

COVID-19 może powodować choroby tarczycy? Naukowcy nie mają wątpliwości

"To koniec epidemii w Polsce!" - twierdzi analityk Krzysztof Szczawiński. "Nie dość że nie osiągnęliśmy niczego, to przez już ponad rok ponieśliśmy gigantyczny koszt"

To koniec epidemii w Polsce – twierdzi analityk Krzysztof Szczawiński. „Nie dość, że nie osiągnęliśmy niczego, to ponieśliśmy gigantyczny koszt”

Sprawdź, czy możesz już zapisać się na szczepienie. Wystarczy wykonać kilka prostych kroków

Sprawdź, czy możesz już zapisać się na szczepienie. Wystarczy wykonać kilka prostych kroków

wakacje, pandemia

„W wakacje będziemy wracali do normalnego funkcjonowania” – twierdzi Adam Niedzielski

Koronawirus słabo przenosi się na świeżym powietrzu – wynika z badań

Naukowcy zbadali nastawienie Polaków do szczepień przeciw COVID-19. Wyniki nie są optymistyczne

Naukowcy zbadali nastawienie Polaków do szczepień przeciw COVID-19. Wyniki nie są optymistyczne

Lekarka ze szczepionką

Od 12 kwietnia rusza nowy harmonogram zapisów na szczepienia przeciw COVID-19

Ludzie w maskach ochronnych

Zachorowali, choć byli zaszczepieni. Minister zdrowia podał, u ilu osób w Polsce po szczepieniu wystąpiło zakażenie koronawirusem

Szczepienie

Pfizer i BioNTech wnioskują o zezwolenie na stosowanie szczepionki przeciw COVID-19 u nastolatków

Szczepionka

Szczepionka Johnson & Johnson wywołuje zakrzepy krwi? FDA wydała komunikat

Anna Cykowska o podróżach w egzotyczne miejsca: To po prostu niebezpieczne. Nie dopisujcie sobie usprawiedliwień do takich wyborów i wysyłania nam słoneczka

Anna Cykowska o podróżach w egzotyczne miejsca: To po prostu niebezpieczne. Nie dopisujcie sobie usprawiedliwień do takich wyborów i wysyłania nam słoneczka

Naukowcy ostrzegają: utrata swobodnego kontaktu może być szkodliwa dla całego społeczeństwa w sposób, którego nie da się zrekompensować

Naukowcy ostrzegają: utrata swobodnego kontaktu może być szkodliwa dla całego społeczeństwa w sposób, którego nie da się zrekompensować

Kiedy ruszą szczepienia przeciw COVID-19 w aptekach i zakładach pracy? Rząd podał termin

Kiedy ruszą szczepienia przeciw COVID-19 w aptekach i zakładach pracy? Rząd podał termin

Europejska Agencja Leków: zakrzepy niezwykle rzadkim efektem ubocznym szczepionki

Europejska Agencja Leków: zakrzepy niezwykle rzadkim efektem ubocznym szczepionki

Kobieta

Co trzecia osoba, która przeszła COVID-19, cierpi na zaburzenia neurologiczne lub psychiczne

Co dalej z obostrzeniami? Minister zdrowia Adam Niedzielski poinformował, jaka decyzja zapadła

Co dalej z obostrzeniami? Minister zdrowia poinformował, jaka zapadła decyzja

„Superbakteria” w szpitalu tymczasowym. Przyjęcia pacjentów zostały wstrzymane

„Superbakteria” w szpitalu tymczasowym. Przyjęcia pacjentów zostały wstrzymane

Najpopularniejsze

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Saturacja — czym jest i jaką zbadać?

Saturacja – czym jest i jak ją zbadać? Jaki jest prawidłowy poziom saturacji?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

ozdrowieńcy po COVID-19

Czy od ozdrowieńca możesz się zarazić koronawirusem? Wyjaśnia prof. Anna Boroń-Kaczmarska

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?