Przejdź do treści

Rodzaje szczepionek na COVID-19: wektorowa, mRNA

Szczepionka na COVID-19 / gettyimages
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Dr Paweł Grzesiowski
Kiedy lekarz może odmówić szczepienia? Odpowiada dr Paweł Grzesiowski [WIDEO]
Mężczyzna i kobieta. Przytulają się
Łóżkowy savoir-vivre. Kilka przykładów fajnych zachowań w sypialni
Palisz papierosy? Oto, co powinnaś jeść
Jak wzmocnić odporność dziecka? 5 sprawdzonych sposobów
Gorąca kąpiel – za i przeciw. Komu nie służy kąpiel w gorącej wodzie?

W styczniu ruszyły w Polsce pierwsze szczepienia na COVID-19. Na początku poddawane są im osoby z tzw. grup priorytetowych, jednak już od 15 stycznia wszyscy chętni mogą zapisywać się na przyjęcie ich pierwszej dawki. Ministerstwo Zdrowia zamówiło 62 mln dawek szczepionek, które powinny wystarczy dla 31 milionów Polaków. Jakie rodzaje szczepionek na COVID-19 stosowane są w naszym kraju? I co warto o nich wiedzieć? Odpowiadamy.

Rodzaje szczepionek na COVID-19

Firmy farmaceutyczne oferują różne warianty szczepionek na SARS-CoV-2. W Polsce będą stosowane dwa jej rodzaje:

  1. genetyczne (mRNA),
  2. wektorowe.

Różnią się one sposobem działania, warunkami przechowywania, skutecznością, a nawet liczbą dawek. Zostały one wykonane przez kilku różnych producentów, takich jak: Pfizer (USA, współpraca z niemiecką marką BioNTech), Moderna (USA), CureVac (Niemcy), AstraZeneca (Uniwersytet Oksfordzki, Wielka Brytania) oraz Johnson&Johnson (USA).

Szczepionki genetyczne (mRNA) – Pfizer, Moderna, CureVac

Pfizer, Moderna i CureVac to producenci szczepionek wykonanych w nowoczesnej technologii mRNA. O ile szczepionki dwóch pierwszych firm zostały już dopuszczone do użytku, o tyle trzecia, marki CureVac, znajduje się w decydującej fazie badań. Szczepionki genetyczne są dość nietypowe – różnią się od tradycyjnych tym, że nie znajdują się w nich fragmenty inaktywowanych wirusów.

Szczepionki mRNA – jak działają?

W szczepionkach genetycznych umieszczona zostaje informacja genetyczna w postaci mRNA, która dotyczy białka znajdującego się w wirusie, tzw. „białka kolca”, charakterystycznego dla SARS-CoV-2. Informacja ta jest dostarczana do komórek, które zaczynają to białko wytwarzać. Można więc powiedzieć, że szczepionki genetyczne „uczą” komórki produkować ten rodzaj białka. Organizm rozpoznaje je jednak jako obce, przez co dochodzi do produkcji odpowiednich przeciwciał, które chronią nas w momencie, gdy wirus przedostaje się do organizmu. Ważne jest to, że samo mRNA nie jest w stanie wniknąć do jądra komórkowego, w którym znajduje się ludzkie DNA. Nie oddziałuje zatem negatywnie na geny osoby szczepionej.

Skuteczność szczepionek genetycznych

Mimo że szczepionki genetyczne bazują na tej samej technologii, istnieją pomiędzy nimi różnice, dotyczące m.in. skuteczności. O ile szczepionka Pfizera jest efektywna w 95 proc., o tyle szczepionka Moderny – już w 94,5 proc. Wciąż nie wiadomo do końca, jak jest skuteczność szczepionki CureVac, informacja na ten temat pojawi się dopiero pod koniec stycznia.

Przechowywanie szczepionek mRNA

Poszczególne szczepionki mRNA inaczej się również przechowuje.

  • Szczepionka Pfizera – aby działała w odpowiedni sposób, należy ją przechowywać w temperaturze -70 st. C. Może ona poleżeć w zamrażarkach najwyżej przez pół roku, natomiast w lodówce – do 5 dni. Dostarczana jest ona w specjalnych pudełkach, wypełnionych suchym lodem oraz wyposażonych w czujniki GPS,
  • Szczepionka Moderny – powinna pozostawać przez dłuższy czas w temperaturze -20 st. C, a do 30 dni leżeć w lodówkach,
  • Szczepionka CureVac – jest ona stabilna, gdy przechowuje się ją w temperaturze dodatniej, wynoszącej 5 st. C. Następnie może ona pozostawać w temperaturze pokojowej przez jedną dobę.

Zalety szczepionek genetycznych

Dużym atutem szczepionek genetycznych jest wysoka immunogenność, a więc zdolność do wywoływania odpowiedzi immunologicznej. Ponadto nie trzeba przy nich korzystać z adiuwantów (substancji, które wpływają na wzmocnienie poszczepiennej odpowiedzi immunologicznej na dany antygen), najszybciej można także takie szczepionki również wyprodukować.

Szczepionki mRNA nie wywołują choroby i nie muszą być testowane na zwierzętach. Aby wywołać efekt terapeutyczny potrzebna jest bardzo niewielka ich dawka – przykładowo, w przypadku szczepionki Pfizer jest to 30 mikrogramów, czyli 100 tysięcy razy mniejsza liczba niż w przypadku cukru znajdującego się na łyżeczce do herbaty.

Kobieta w maseczce ochronnej

W jakich dawkach podawane są szczepionki mRNA?

Szczepionki wszystkich trzech firm powinny być podawane w dwóch dawkach, w przypadku firmy Pfizer – w odstępie trzech tygodni, w przypadku firmy Moderna – w odstępie czterech tygodni, w przypadku firmy CureVac – w odstępie 28 dni. Szczepionka mRNA działa, niestety, w pełni dopiero po kilku tygodniach. Dlatego też możliwe jest zarażenie się chorobą tuż po jej podaniu. Warto zaznaczyć, że mogą się po niej pojawić niepożądane odczyny poszczepienne, jednak trwają one zwykle bardzo krótko.

Szczepionki wektorowe – AstraZeneca i Johnson&Johnson

Szczepionki wektorowe na COVID-19 zostały wyprodukowane przez firmy AstraZeneca i Johnson&Johnson. Wykonane  zostały w bardziej tradycyjnej technologii i bazują na wektorach, czyli częściach aktywnych wirusów, które zostały zmodyfikowane, aby zmniejszyć ryzyko zakażenia do minimum, nie powodują zatem choroby. Wywołują one za to odpowiedź immunologiczną przeciwko wirusom, a w tym przypadku – przeciw SARS-CoV-2.

Szczepionki wektorowe – jak działają?

Aby szczepionki wektorowe mogły wywołać odpowiedź immunologiczną, wykorzystują fragmenty innych wirusów. Kiedy znajdą się one w komórkach człowieka, wytworzone zostają białka patogenu, przeciwko którym skierowana zostaje odpowiedź odpornościowa organizmu. Szczepionki obu wyżej wspomnianych firm wykorzystują jednak nieco inne technologie. Preparaty AstraZeneca bazują na nieaktywnej cząstce adenowirusa (ChAdOxl), który wywołuje przeziębienie u szympansów. Szczepionka Johnson&Johnson wykorzystuje z kolei zmodyfikowany adenowirus 26.

Skuteczność szczepionek wektorowych

W przypadku firmy AstraZeneca skuteczność wynosi 90 proc., natomiast więcej na temat skuteczności preparatu Johson&Johnson będzie wiadomo wkrótce.

Przechowywanie szczepionek wektorowych

Szczepionki wektorowe, w zależności od rodzaju, należy inaczej przechowywać.

  • Szczepionki AstraZeneca – mogą one leżeć przez pół roku w temperaturze 2-8 st. C.
  • Szczepionkę Johnson&Johnson – można bezpiecznie ją przechowywać w tej samej temperaturze, tyle że przez trzy miesiące.

Zalety szczepionek wektorowych

Szczepionki wektorowe, mimo że są stosunkowo nowe w świecie medycyny, były już badane (np. wtedy, gdy zaczął rozszerzać się wirus Ebola). Ważne jest to, że wywołują one silną odpowiedź immunologiczną już przy podaniu małej dawki. Cechuje je również stabilność i bezpieczeństwo, i – tak jak już powiedzieliśmy – nie wywołują one choroby. Dzięki temu mogą być one podawane dzieciom, osobom starszym, a nawet pacjentom z cukrzycą. Atutem szczepionek wektorowych jest również to, że ich wyprodukowanie jest tańsze niż szczepionek genetycznych.

W jakich dawkach podawane są szczepionki wektorowe?

O ile w przypadku szczepionki AstreZeneca konieczne jest podanie dwóch dawek (w odstępie miesiąca), o tyle przy szczepionce Johnson&Johnson potrzebna jest tylko jedna dawka.

 

Źródła:

  1. https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/summaries-opinion/covid-19-vaccine-moderna
  2. https://www.fda.gov/emergency-preparedness-and-response/coronavirus-disease-2019-covid-19/pfizer-biontech-covid-19-vaccine
  3. http://naukaprzeciwpandemii.pl/

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Będą opóźnienia w dostawie szczepionki AstraZeneca do Europy. To zła wiadomość dla Polski

Będą opóźnienia w dostawie szczepionki AstraZeneca do Europy. To zła wiadomość dla Polski

Nowa mutacja koronawirusa dotarła do Polski. KE szykuje ograniczenia w związku rozprzestrzenianiem się tego i innych nowych wariantów

Nowa mutacja koronawirusa dotarła do Polski. KE szykuje ograniczenia w związku rozprzestrzenianiem się tego i innych nowych wariantów

Gigantyczne kolejki przed przychodniami i brak terminów. Rozpoczęły się zapisy na szczepienia dla seniorów 70 plus

Gigantyczne kolejki przed przychodniami i brak terminów. Rozpoczęły się zapisy na szczepienia dla seniorów 70 plus

szczepionka przeciw COVID-19

Polska zamówiła od Pfizera i BioNTechu dodatkowo 25 milionów dawek szczepionki przeciwko COVID-19

8 osób z Małopolski trafiło do szpitala po przyjęciu szczepionki. Najprawdopodobniej już wcześniej byli zakażeni koronawirusem

Kobiety z deskami surfingowymi na plaży

Pierwsze biuro turystyczne, które podjęło taką decyzję. Obsłuży tylko zaszczepionych na COVID-19

Szczepionka

Szczepionka na COVID-19 skuteczna przeciw nowym wariantom koronawirusa?

testy na koronawirusa

KE apeluje o zwiększenie liczby testów na obecność nowych wariantów koronawirusa. W Polsce… nie robimy ich w ogóle

Dominika Cibulkova

Tenisistka zaszczepiła się poza kolejnością. By „odpracować” swój błąd, zgłosiła się do pomocy jako wolontariuszka

Czy morsowanie jest dla wszystkich i czy zawsze wychodzi na dobre? Odpowiada Anna Reguła

Czy morsowanie jest dla wszystkich i czy zawsze wychodzi na dobre? Odpowiada Anna Reguła

szczepionka przeciw COVID-19

Szczepionka Johnson & Johnson przeciw COVID-19 może być skuteczna nawet w 100 proc. – wskazały wstępne badania

Kobieta siedzi w fotelu i przytula psa

Czy osoby zaszczepione przeciw COVID-19 mogą wciąż zarażać?

szczepionka przeciwko COVID-19

Szczepionka daje większą odporność niż przechorowanie COVID-19 – wynika z badań

Szef WHO: świat stoi na progu "moralnej katastrofy". Chodzi o szczepienia

Szef WHO: świat stoi na progu „moralnej katastrofy”. Chodzi o szczepienia

Pfizer zmniejszył liczbę dostaw szczepionki przeciw COVID-19. Część polskich szpitali wstrzymuje szczepienia

Pfizer zmniejszył liczbę dostaw szczepionki przeciw COVID-19. Część polskich szpitali wstrzymuje szczepienia

Przyszłośc koronawirusa

Koronawirus w przyszłości będzie wywoływał irytujące, niegroźne przeziębienie – twierdzą naukowcy

W Wielkiej Brytanii szczepią 140 osób na minutę. Już połowa seniorów powyżej 80. roku życia została zaszczepiona

Przetestowano nauczycieli wracających do szkół. Pozytywny test na COVID-19 otrzymało 2,4 tys. z nich

Szczepienia przeciwko COVID-19. Czy Polacy mogą zaszczepić się w innym kraju Unii Europejskiej?

Eksperyment w Indonezji. Szczepienia na COVID-19 najpierw otrzymują osoby młode

Szczepionka

Ruszyły zapisy na szczepienia przeciw COVID-19. Co warto wiedzieć?

Szczepionki

Farmaceuci będą mogli szczepić przeciw COVID-19

szczepienie przeciw koronawirusowi

Coraz więcej Polaków chce się zaszczepić przeciwko COVID-19 – wskazuje najnowszy sondaż

Szczepionki

Prezes ARM: na tę chwilę mamy zaraportowanych w systemie 818 straconych szczepionek

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Basia Kędzior

Hello My Hero. „Wygląd nie mówi o tym, kim się jest, czy jest się lepszym, czy gorszym. Każdy ma tak samo ważny powód i prawo do życia” – mówi Basia Kędzior, dziewczyna z rybią łuską

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

para w łóżku

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Morsowanie – wady i zalety. Czy naprawdę warto wbiec do lodowatej wody?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Klara Roterska

Klara Roterska: Nikt nie chciał wpisać mi w kartę leczenia słowa „gwałt”, wpisywali „przykre zdarzenie”

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?