Przejdź do treści

Rodzaje szczepionek na COVID-19: wektorowa, mRNA

Szczepionka na COVID-19 / gettyimages
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Dobry seks po menopauzie – co zrobić, by taki był?
Ewa Błaszczyk zaszczepiła przeciw COVID-19 swoją córkę, która od 21 lat jest w śpiączce
Ewa Błaszczyk zaszczepiła przeciw COVID-19 swoją córkę, która od 21 lat jest w śpiączce
Czy można jeść pomidory w Hashimoto?
Masz Hashimoto albo problemy jelitowe? Ogranicz w swojej diecie pomidory
Dziecko na szczepieniu
Komisja ekspercka FDA poparła szczepienia na COVID-19 dla dzieci w wieku 5-11 lat
Kobieta siedzi na kanapie, jest przykryta kocem
Jesienna fala COVID-19 będzie groźniejsza, niż przewidywano. Nawet do 36 tys. chorych w szpitalach

W styczniu ruszyły w Polsce pierwsze szczepienia na COVID-19. Na początku poddawane są im osoby z tzw. grup priorytetowych, jednak już od 15 stycznia wszyscy chętni mogą zapisywać się na przyjęcie ich pierwszej dawki. Ministerstwo Zdrowia zamówiło 62 mln dawek szczepionek, które powinny wystarczy dla 31 milionów Polaków. Jakie rodzaje szczepionek na COVID-19 stosowane są w naszym kraju? I co warto o nich wiedzieć? Odpowiadamy.

Rodzaje szczepionek na COVID-19

Firmy farmaceutyczne oferują różne warianty szczepionek na SARS-CoV-2. W Polsce będą stosowane dwa jej rodzaje:

  1. genetyczne (mRNA),
  2. wektorowe.

Różnią się one sposobem działania, warunkami przechowywania, skutecznością, a nawet liczbą dawek. Zostały one wykonane przez kilku różnych producentów, takich jak: Pfizer (USA, współpraca z niemiecką marką BioNTech), Moderna (USA), CureVac (Niemcy), AstraZeneca (Uniwersytet Oksfordzki, Wielka Brytania) oraz Johnson&Johnson (USA).

Szczepionki genetyczne (mRNA) – Pfizer, Moderna, CureVac

Pfizer, Moderna i CureVac to producenci szczepionek wykonanych w nowoczesnej technologii mRNA. O ile szczepionki dwóch pierwszych firm zostały już dopuszczone do użytku, o tyle trzecia, marki CureVac, znajduje się w decydującej fazie badań. Szczepionki genetyczne są dość nietypowe – różnią się od tradycyjnych tym, że nie znajdują się w nich fragmenty inaktywowanych wirusów.

Szczepionki mRNA – jak działają?

W szczepionkach genetycznych umieszczona zostaje informacja genetyczna w postaci mRNA, która dotyczy białka znajdującego się w wirusie, tzw. „białka kolca”, charakterystycznego dla SARS-CoV-2. Informacja ta jest dostarczana do komórek, które zaczynają to białko wytwarzać. Można więc powiedzieć, że szczepionki genetyczne „uczą” komórki produkować ten rodzaj białka. Organizm rozpoznaje je jednak jako obce, przez co dochodzi do produkcji odpowiednich przeciwciał, które chronią nas w momencie, gdy wirus przedostaje się do organizmu. Ważne jest to, że samo mRNA nie jest w stanie wniknąć do jądra komórkowego, w którym znajduje się ludzkie DNA. Nie oddziałuje zatem negatywnie na geny osoby szczepionej.

Skuteczność szczepionek genetycznych

Mimo że szczepionki genetyczne bazują na tej samej technologii, istnieją pomiędzy nimi różnice, dotyczące m.in. skuteczności. O ile szczepionka Pfizera jest efektywna w 95 proc., o tyle szczepionka Moderny – już w 94,5 proc. Wciąż nie wiadomo do końca, jak jest skuteczność szczepionki CureVac, informacja na ten temat pojawi się dopiero pod koniec stycznia.

Przechowywanie szczepionek mRNA

Poszczególne szczepionki mRNA inaczej się również przechowuje.

  • Szczepionka Pfizera – aby działała w odpowiedni sposób, należy ją przechowywać w temperaturze -70 st. C. Może ona poleżeć w zamrażarkach najwyżej przez pół roku, natomiast w lodówce – do 5 dni. Dostarczana jest ona w specjalnych pudełkach, wypełnionych suchym lodem oraz wyposażonych w czujniki GPS,
  • Szczepionka Moderny – powinna pozostawać przez dłuższy czas w temperaturze -20 st. C, a do 30 dni leżeć w lodówkach,
  • Szczepionka CureVac – jest ona stabilna, gdy przechowuje się ją w temperaturze dodatniej, wynoszącej 5 st. C. Następnie może ona pozostawać w temperaturze pokojowej przez jedną dobę.

Zalety szczepionek genetycznych

Dużym atutem szczepionek genetycznych jest wysoka immunogenność, a więc zdolność do wywoływania odpowiedzi immunologicznej. Ponadto nie trzeba przy nich korzystać z adiuwantów (substancji, które wpływają na wzmocnienie poszczepiennej odpowiedzi immunologicznej na dany antygen), najszybciej można także takie szczepionki również wyprodukować.

Szczepionki mRNA nie wywołują choroby i nie muszą być testowane na zwierzętach. Aby wywołać efekt terapeutyczny potrzebna jest bardzo niewielka ich dawka – przykładowo, w przypadku szczepionki Pfizer jest to 30 mikrogramów, czyli 100 tysięcy razy mniejsza liczba niż w przypadku cukru znajdującego się na łyżeczce do herbaty.

Kobieta w maseczce ochronnej

W jakich dawkach podawane są szczepionki mRNA?

Szczepionki wszystkich trzech firm powinny być podawane w dwóch dawkach, w przypadku firmy Pfizer – w odstępie trzech tygodni, w przypadku firmy Moderna – w odstępie czterech tygodni, w przypadku firmy CureVac – w odstępie 28 dni. Szczepionka mRNA działa, niestety, w pełni dopiero po kilku tygodniach. Dlatego też możliwe jest zarażenie się chorobą tuż po jej podaniu. Warto zaznaczyć, że mogą się po niej pojawić niepożądane odczyny poszczepienne, jednak trwają one zwykle bardzo krótko.

Szczepionki wektorowe – AstraZeneca i Johnson&Johnson

Szczepionki wektorowe na COVID-19 zostały wyprodukowane przez firmy AstraZeneca i Johnson&Johnson. Wykonane  zostały w bardziej tradycyjnej technologii i bazują na wektorach, czyli częściach aktywnych wirusów, które zostały zmodyfikowane, aby zmniejszyć ryzyko zakażenia do minimum, nie powodują zatem choroby. Wywołują one za to odpowiedź immunologiczną przeciwko wirusom, a w tym przypadku – przeciw SARS-CoV-2.

Szczepionki wektorowe – jak działają?

Aby szczepionki wektorowe mogły wywołać odpowiedź immunologiczną, wykorzystują fragmenty innych wirusów. Kiedy znajdą się one w komórkach człowieka, wytworzone zostają białka patogenu, przeciwko którym skierowana zostaje odpowiedź odpornościowa organizmu. Szczepionki obu wyżej wspomnianych firm wykorzystują jednak nieco inne technologie. Preparaty AstraZeneca bazują na nieaktywnej cząstce adenowirusa (ChAdOxl), który wywołuje przeziębienie u szympansów. Szczepionka Johnson&Johnson wykorzystuje z kolei zmodyfikowany adenowirus 26.

Skuteczność szczepionek wektorowych

W przypadku firmy AstraZeneca skuteczność wynosi 90 proc., natomiast więcej na temat skuteczności preparatu Johson&Johnson będzie wiadomo wkrótce.

Przechowywanie szczepionek wektorowych

Szczepionki wektorowe, w zależności od rodzaju, należy inaczej przechowywać.

  • Szczepionki AstraZeneca – mogą one leżeć przez pół roku w temperaturze 2-8 st. C.
  • Szczepionkę Johnson&Johnson – można bezpiecznie ją przechowywać w tej samej temperaturze, tyle że przez trzy miesiące.

Zalety szczepionek wektorowych

Szczepionki wektorowe, mimo że są stosunkowo nowe w świecie medycyny, były już badane (np. wtedy, gdy zaczął rozszerzać się wirus Ebola). Ważne jest to, że wywołują one silną odpowiedź immunologiczną już przy podaniu małej dawki. Cechuje je również stabilność i bezpieczeństwo, i – tak jak już powiedzieliśmy – nie wywołują one choroby. Dzięki temu mogą być one podawane dzieciom, osobom starszym, a nawet pacjentom z cukrzycą. Atutem szczepionek wektorowych jest również to, że ich wyprodukowanie jest tańsze niż szczepionek genetycznych.

W jakich dawkach podawane są szczepionki wektorowe?

O ile w przypadku szczepionki AstreZeneca konieczne jest podanie dwóch dawek (w odstępie miesiąca), o tyle przy szczepionce Johnson&Johnson potrzebna jest tylko jedna dawka.

 

Źródła:

  1. https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/summaries-opinion/covid-19-vaccine-moderna
  2. https://www.fda.gov/emergency-preparedness-and-response/coronavirus-disease-2019-covid-19/pfizer-biontech-covid-19-vaccine
  3. http://naukaprzeciwpandemii.pl/

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta na szczepieniu

EMA zatwierdziła trzecią dawkę szczepionki na COVID-19 Moderny dla osób pełnoletnich

Odporność na COVID-19 zapisana w genach? W badania zaangażowani są polscy naukowcy

Kobieta przez rok chorowała na COVID-19. Wirus zmutował w jej ciele

Kobieta przez rok chorowała na COVID-19. Wirus zmutował w jej ciele

Osoby zaszczepione nie będą testowane przed przyjęciem lub wpuszczeniem do szpitala

Waldemar Kraska zapowiada zmiany w szpitalach. Dotyczą zaszczepionych przeciwko COVID-19

Prof. Anna Piekarska: każdy niezaszczepiony zachoruje na COVID-19

Prof. Anna Piekarska: Każdy niezaszczepiony zachoruje na COVID-19

Pij wodę jesienią! Poznaj 4 najważniejsze powody, dla których warto to robić

Kobieta otrzymuje szczepionki

Kiedy trzecia dawka szczepionki na COVID-19 dla wszystkich pełnoletnich? Minister zdrowia podał datę

5 sposobów na pogorszenie własnej odporności na jesień

Kobieta

Naukowcy wykazali, że COVID-19 jest chorobą sezonową. „Ma to istotne znaczenie dla planowania działań łagodzących fale zachorowań”

Ludzie na ulicy widziani z lotu ptaka

WHO ostrzega: Pandemia COVID-19 potrwa rok dłużej, niż jest to konieczne

Aplikacja rozpozna, czy to COVID-19 na podstawie nagrania kaszlu. W Turynie trwają testy

Jeśli na zewnątrz wieje wiatr, lepiej mieć na sobie maseczkę ochronną – alarmują naukowcy

Szczepienie

Szczepionka na COVID-19 chroni przed innymi rodzajami koronawirusa? Najnowsze badania rozwiewają wątpliwości

Jest decyzja Rady Medycznej w sprawie trzeciej dawki szczepionki

Co z trzecią dawką szczepionki dla osób powyżej 18. roku życia? Rada Medyczna wydała rekomendacje

9 sposobów, by uniknąć infekcji tej jesieni

W aptekach pojawiła się szczepionka przeciw grypie w formie aerozolu. Sprawdź, co powinnaś o niej wiedzieć

W aptekach pojawiła się szczepionka przeciw grypie w formie aerozolu. Sprawdź, co powinnaś o niej wiedzieć

Czekają nas zmiany w obostrzeniach. Wchodzą w życie już 19 października

Czekają nas zmiany w obostrzeniach. Wchodzą w życie już 19 października

Niezwykła szopka w Neapolu. Trzej Królowie z paszportem covidowym

Niezwykła szopka w Neapolu. „Trzej Mędrcy przybywają w tym roku z paszportem covidowym”

Kiedy trzecia dawka szczepionki przeciw COVID-19 dla wszystkich dorosłych? Wiceminister zdrowia podaje prawdopodobny termin

Kiedy trzecia dawka szczepionki przeciw COVID-19 dla wszystkich dorosłych? Wiceminister zdrowia podał prawdopodobny termin

Dr Fauci: Szczepionka Johnson & Johnson powinna być dwudawkowa

„Szczepionka Johnson&Johnson powinna być dwudawkowa” – mówi dr Anthony Fauci

Jesteś po szczepionce Johnson&Johnson? Sprawdź, co z dawką przypominającą

Niemal pół tysiąca złotych za przyjęcie szczepionki przeciwko COVID-19. Tak postanowił parlament w Wilnie

Izrael ogłasza, że pokonał wariant Delta koronawirusa

Izrael ogłasza, że pokonał wariant Delta koronawirusa. „Czwarta fala się skończyła”

„Koszty pandemii są niemierzalne w żadnej walucie i są ogromne. To nie są tylko straty w organizmach pacjentów, ale i w ich umysłach” – mówi prof. Zbigniew Gaciong

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

przeziębiona kobieta

Żółty katar – objaw infekcji, którą trzeba leczyć. Jak pomóc dziecku a jak dorosłemu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Kim jest wysoko wrażliwa osobowość?

„Osoby wysoko wrażliwe (WWO) wchłaniają nastroje ludzi dookoła, silniej przeżywają stres, mają żywsze sny, bogatszą wyobraźnię i błyskotliwe poczucie humoru” – mówi dr psychologii Monika Baryła-Matejczuk

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm