Przejdź do treści

Co oprócz boreliozy może „sprzedać” nam kleszcz?

iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kobieta
Masz problem z obrzękami? Sprawdź poziom kortyzolu
Pierwsza miesiączka – co jeśli przychodzi za wcześnie?
„Rodzice dziwią się, że ich córki bawiące się jeszcze lalkami zaczynają miesiączkować”. Ginekolog o tym, co się dzieje, kiedy miesiączka przychodzi za wcześnie
Jak pomóc osobie, która ma wstrząs anafilaktyczny? Lek. Łukasz Durajski przedstawia zalecenia Polskiego Towarzystwa Alergologicznego
Jak pomóc osobie, która ma wstrząs anafilaktyczny? Lek. Łukasz Durajski przedstawia zalecenia Polskiego Towarzystwa Alergologicznego
Liczba zgonów z powodu COVID-19 na świecie przekroczyła 4 mln – podał Reuters
Liczba zgonów z powodu COVID-19 na świecie przekroczyła 4 mln – podał Reuters
Niemiecka szczepionka „Curevac” na COVID-19 nie spełniła oczekiwań. Dostawy setek milionów dawek pod znakiem zapytania

O boreliozie słyszymy wszędzie, tymczasem kleszcz przenosi wiele innych chorób, takich jak: kleszczowe zapalenie mózgu, babeszjoza, bartoneloza, anaplazmoza. Co prawda są rzadkie, ale bywają niebezpieczne, dlatego warto znać ich objawy.

Tak zwany pełny panel chorób odkleszczowych, czyli zestaw badań pozwalających na wykrycie u kleszcza przenoszonych przez niego patogenów, ma prawo budzić niepokój. Pajęczaki, których pełno jest w lasach, parkach czy ogrodach, zarażają bowiem nie tylko bakteriami zaliczanymi do krętków Borrelia burgdorferi. Mogą być też nosicielami wirusów, bakterii oraz pierwotniaków powodujących inne schorzenia, m.in. kleszczowe zapalenie mózgu (KZM), babeszjozę, bartonelozę czy anaplazmozę. Zdarza się przy tym, że jeden kleszcz jest źródłem kilku patogenów.

Ale spokojnie, nie piszemy o tym, by podsycać strach przed kleszczami. Ryzyko zarażenia się od nich chorobami, o których piszemy niżej, jest naprawdę niewielkie. Mimo to dobrze znać ich objawy, bo ułatwi to postawienie diagnozy i przyspieszy rozpoczęcie leczenia, gdybyśmy jednak mieli pecha i złapali coś na spacerze.

Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM)

Według danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny w Warszawie w ciągu ostatnich kilku lat w Polsce notuje się rocznie 200-300 przypadków zachorowań na KZM. To niewiele w porównaniu z 4 tys. przypadków boreliozy co roku (dane zapewne są niedoszacowane), ale kleszczowe zapalenie mózgu trzeba traktować poważnie, bo bywa śmiertelnie niebezpieczne.

W wyniku zarażenia u chorego może dojść do zapalenia opon mózgowych, zapalenia mózgu i rdzenia kręgowego, co u 58 proc. osób kończy się powikłaniami neurologicznymi, a u 2 proc. śmiercią. Początkowo objawy przypominają grypę: pojawia się gorączka, ból głowy, wymioty, biegunka. Mniej więcej po tygodniu 13-26 proc. zarażonych dochodzi do zdrowia. U pozostałych obserwowane są objawy oponowe (m.in. sztywność karku), a także ból mięśni i stawów. Dalszy ciąg zależy od tego, czy infekcja obejmie wyłącznie opony mózgowe, czy również mózg oraz/lub rdzeń kręgowy.

Dobra wiadomość jest taka, że KZM łatwo uniknąć, czego przykładem są… polscy leśnicy. Jako że codziennie ryzykują oni kontakt z kleszczami, od 1994 r. mają obowiązek szczepić się na kleszczowe zapalenie mózgu. Skutek? Ta choroba wśród nich nie występuje. Reszta rodaków nie idzie jednak w ich ślady. Według danych prof. Joanny Zajkowskiej z Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Białymstoku na KZM szczepi się tylko 0,25 proc. Polaków. Aż 48 proc. tłumaczy to brakiem wiedzy, a 42 proc. uważa, że ryzyko zarażenia nie jest duże, więc szczepienie nie ma sensu. Pytanie, czy lepiej dmuchać na zimne, czy też poddawać się kilkunastomiesięcznej kuracji, której finał bywa trudny do przewidzenia.

Babeszjoza

Jej inna nazwa to malaria północy, bo zarówno babeszjozę, jak i malarię wywołują pasożyty, poza tym symptomy obu tych chorób są podobne. W Polsce babeszjoza zdarza się rzadko. U części zarażonych przebiega bezobjawowo, inni po okresie inkubacji (wynoszącej 1-6 tygodni od momentu ukłucia przez kleszcza) skarżą się na dolegliwości typowe dla grypy, czyli wysoką gorączkę, bóle mięśni, głowy i dreszcze. „Mogą im towarzyszyć nudności, utrata masy ciała, obfite pocenie się. Badania kliniczne wykazują powiększenie wątroby i śledziony […]. Wielu pacjentów wykazuje także powikłania ze strony układu moczowego oraz mięśnia sercowego” – pisze prof. Bogumiła Skotarczak z Uniwersytetu Szczecińskiego w Wiadomościach Parazytologicznych 2007, 53.

Nierozpoznana babeszjoza może prowadzić do niewydolności narządów u chorego, a nawet stanowić zagrożenie życia. Jej wykrycie jest bardzo istotne także z innego powodu: gdy rozwija się w utajeniu, utrudnia leczenie boreliozy, a obie te choroby nierzadko występują razem. Diagnozę stawia się na podstawie wyników badań krwi, a kuracja polega na podawaniu choremu środków przeciwpasożytniczych oraz antybiotyków.

Bartoneloza

Kiedy uzasadnione jest podejrzenie, że zostaliśmy zarażeni przez kleszcza-nosiciela bakterii z rodzaju Bartonella? „U chorych odnotowuje się gorączkę, zapalenie węzłów chłonnych, złe samopoczucie, dreszcze, jadłowstręt, pocenie się, uporczywy ból stawów i mięśni, zapalenie spojówek oraz liczne rumieniowate plamki lub guzki występujące na klatce piersiowej, brzuchu i plecach” – czytamy w pracy przygotowanej przez pracowników Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – PZH. Bartoneloza zagraża też sercu, wywołując niekiedy zapalenie wsierdzia. By stwierdzić, czy organizm walczy z bakteriami Bartonella, wykonuje się badania krwi na obecność ich przeciwciał. Jeśli testy potwierdzą chorobę, konieczna jest antybiotykoterapia.

 

Anaplazmoza

Z badań przeprowadzonych pod kierunkiem prof. Krzysztofa Solarza ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach wynika, że na terenie południowej Polski najwięcej, bo aż 29 proc. kleszczy było zarażonych bakterią Anaplasma phagocytophilum wywołującą anaplazmozę. Dla porównania – krętki Borrelia znaleziono u 21 proc. pajęczaków. Mimo to anaplazmoza występuje bardzo rzadko. Niebezpieczna jest przede wszystkim dla osób z obniżoną odpornością oraz dla tych, którzy cierpią na choroby autoimmunologiczne – u nich może mieć szczególnie ciężki przebieg.
Sprawcami zarażenia zwykle są nimfy, czyli larwy kleszcza, a nie dorosłe osobniki (bardzo trudno je zauważyć – mierzą zaledwie 1-2 mm). Gdy bakteria Anaplasma phagocytophilum dostanie się do krwi, wędruje do szpiku kostnego, gdzie szybko się namnaża. U ponad połowy zarażonych choroba nie wywołuje żadnych objawów. Pozostali skarżą się na wysoką gorączkę, ból głowy, ogólne złe samopoczucie, kaszel, bóle stawów i mięśni. Później do tych symptomów mogą dołączyć nudności, wymioty, biegunka i bóle brzucha, a także napady duszności. W ciężkich przypadkach bakteria powoduje trudności w oddychaniu, niewydolność nerek czy problemy neurologiczne. Powikłań da się uniknąć, jeśli chory wcześnie otrzyma antybiotyki, powrót do zdrowia jest wtedy dość szybki.

Choć opisane przez nas objawy chorób odkleszczowych mogą (zwłaszcza na początku) wydawać się banalne, wymagają konsultacji z lekarzem. Podczas wizyty trzeba koniecznie powiedzieć specjaliście, że kilka dni lub tygodni wcześniej znaleźliśmy u siebie wkręconego w skórę pajęczaka. Ta informacja może być dla niego wskazówką, która pozwoli znacznie skrócić czas rozpoznania choroby.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

kobieta na łące

Kleszcze – obalamy mity. Co trzeba wiedzieć o kleszczach?

Amy Schumer: Czy ktoś złapie boreliozę tego lata? Ja ją mam, może nawet od lat

Kobieta w lesie

Kleszczowe zapalenie mózgu – jak się objawia, czym jest spowodowane, jak wygląda leczenie?

Dziewczyna biega w lesie

Co zrobić po ugryzieniu kleszcza? Jak zapobiec ukąszeniu?

Kobieta stoi przy kwiatach doniczkowych

Główny Inspektorat Sanitarny wydał ostrzeżenie przed kleszczami. O czym pamiętać przy ugryzieniu?

Kleszcze - jak się ich pozbyć? / rawpixel

Jak pozbyć się kleszcza? Lekarka Anna Ratajczak wyjaśnia

pexels.com

Czy kleszcza wyjętego z ciała zawsze należy badać? Odpowiedź może cię zaskoczyć

https://www.istockphoto.com

Złapałaś kleszcza? Sprawdź, jakie niebezpieczne choroby może przenosić

barbara pasek

„Gdybym po kolejnym ataku przestała szukać odpowiedzi, to skończyłoby się to śmiercią” – Barbara Pasek o swoich zmaganiach z boreliozą

Ukąszenia owadów – pierwsza pomoc

Pierwsza pomoc po ukąszeniu kleszcza. Czy wiesz jak się uchronić przed boreliozą?

Choroby zakaźne – rodzaje, przyczyny, drogi rozprzestrzeniania

Lek, który nie tylko leczy migrenę, ale i może jej zapobiegać, zatwierdzony przez FDA

Blisko 80 przypadków wariantu Delta koronawirusa w Polsce. Minister zdrowia planuje dodatkowe obostrzenia

palce w krwii

Dlaczego jednorazowe podpaski i tampony są dla nas szkodliwe? Kosmetolożka wymienia 6 powodów

Darmowy drink dla zaszczepionych w jednej z polskich restauracji. Pomysł wywołał skrajne reakcje wśród internautów

Darmowy drink dla zaszczepionych w jednej z polskich restauracji. Pomysł wywołał skrajne reakcje wśród internautów

Gdzie w Polsce szczepi się najwięcej osób, a gdzie najmniej? Jedna gmina ma imponujący wynik

Gdzie w Polsce zaszczepiło się najwięcej osób, a gdzie najmniej? Jedna gmina ma imponujący wynik

Trzecia dawka szczepionki przeciwko COVID-19. Nowe badania wskazują, kto jej potrzebuje

Leki

Przytyłaś od leków? Dietetyk Michał Kot wyjaśnia, czy to możliwe

Tokio

„Dystrybucja prezerwatyw nie jest przeznaczona do użytku w wiosce sportowców”. Nowe zasady na Igrzyskach Olimpijskich w Tokio

Sylwia Sikorska: Kubeczek menstruacyjny ma tylko jedną wadę, można zapomnieć, że ma się okres

Ampułka z lekiem

Mieszanie szczepionek na COVID-19 zwiększa odporność. Nowe wnioski naukowców

opalanie po covid-19/

Osoby zaszczepione przeciw COVID-19 i ozdrowieńcy powinni uważać z opalaniem – uczulają włoscy lekarze

Christian Eriksen

 „To co, uratowało Eriksena, to szybka reakcja jego kolegów!”. Lekarka apeluje, by nie bać się udzielać pierwszej pomocy

Najpopularniejsze

matka z dorosłą córką

„Przez całe życie była toksyczną osobą, w każdej roli: pracownika, koleżanki, siostry, córki. I toksyczną mamą” – opowiada 35-letnia Ada o swojej matce

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

żyły na nogach

Zapalenie żył – jakie objawy wskazują na stan zapalny w żyłach powierzchownych i głębokich?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm