Przejdź do treści

Co oprócz boreliozy może „sprzedać” nam kleszcz?

iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Nagietek lekarski - właściwości i zastosowanie w medycynie
Nagietek lekarski – właściwości i zastosowanie w medycynie
Ból sutków - kiedy występuje i jakie są jego przyczyny?
Ból sutków – kiedy występuje i jakie są jego przyczyny?
Maseczka - kobieta szyje na maszynie
„Maseczki. Proszę się częstować”. Akcja mieszkanki Otwocka podbiła internet
Kobiety w maseczkach - kronawirus
Powstanie aplikacja, która pomoże kontrolować rozprzestrzenianie się koronawirusa. Pracuje nad nią Ministerstwo Cyfryzacji
młoda kobieta
„Seks nie powinien boleć! Chyba, że tego chcesz” – mówi Katarzyna Koczułap

O boreliozie słyszymy wszędzie, tymczasem kleszcz przenosi wiele innych chorób, takich jak: kleszczowe zapalenie mózgu, babeszjoza, bartoneloza, anaplazmoza. Co prawda są rzadkie, ale bywają niebezpieczne, dlatego warto znać ich objawy.

Tak zwany pełny panel chorób odkleszczowych, czyli zestaw badań pozwalających na wykrycie u kleszcza przenoszonych przez niego patogenów, ma prawo budzić niepokój. Pajęczaki, których pełno jest w lasach, parkach czy ogrodach, zarażają bowiem nie tylko bakteriami zaliczanymi do krętków Borrelia burgdorferi. Mogą być też nosicielami wirusów, bakterii oraz pierwotniaków powodujących inne schorzenia, m.in. kleszczowe zapalenie mózgu (KZM), babeszjozę, bartonelozę czy anaplazmozę. Zdarza się przy tym, że jeden kleszcz jest źródłem kilku patogenów.

Ale spokojnie, nie piszemy o tym, by podsycać strach przed kleszczami. Ryzyko zarażenia się od nich chorobami, o których piszemy niżej, jest naprawdę niewielkie. Mimo to dobrze znać ich objawy, bo ułatwi to postawienie diagnozy i przyspieszy rozpoczęcie leczenia, gdybyśmy jednak mieli pecha i złapali coś na spacerze.

Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM)

Według danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny w Warszawie w ciągu ostatnich kilku lat w Polsce notuje się rocznie 200-300 przypadków zachorowań na KZM. To niewiele w porównaniu z 4 tys. przypadków boreliozy co roku (dane zapewne są niedoszacowane), ale kleszczowe zapalenie mózgu trzeba traktować poważnie, bo bywa śmiertelnie niebezpieczne.

W wyniku zarażenia u chorego może dojść do zapalenia opon mózgowych, zapalenia mózgu i rdzenia kręgowego, co u 58 proc. osób kończy się powikłaniami neurologicznymi, a u 2 proc. śmiercią. Początkowo objawy przypominają grypę: pojawia się gorączka, ból głowy, wymioty, biegunka. Mniej więcej po tygodniu 13-26 proc. zarażonych dochodzi do zdrowia. U pozostałych obserwowane są objawy oponowe (m.in. sztywność karku), a także ból mięśni i stawów. Dalszy ciąg zależy od tego, czy infekcja obejmie wyłącznie opony mózgowe, czy również mózg oraz/lub rdzeń kręgowy.

Dobra wiadomość jest taka, że KZM łatwo uniknąć, czego przykładem są… polscy leśnicy. Jako że codziennie ryzykują oni kontakt z kleszczami, od 1994 r. mają obowiązek szczepić się na kleszczowe zapalenie mózgu. Skutek? Ta choroba wśród nich nie występuje. Reszta rodaków nie idzie jednak w ich ślady. Według danych prof. Joanny Zajkowskiej z Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Białymstoku na KZM szczepi się tylko 0,25 proc. Polaków. Aż 48 proc. tłumaczy to brakiem wiedzy, a 42 proc. uważa, że ryzyko zarażenia nie jest duże, więc szczepienie nie ma sensu. Pytanie, czy lepiej dmuchać na zimne, czy też poddawać się kilkunastomiesięcznej kuracji, której finał bywa trudny do przewidzenia.

Babeszjoza

Jej inna nazwa to malaria północy, bo zarówno babeszjozę, jak i malarię wywołują pasożyty, poza tym symptomy obu tych chorób są podobne. W Polsce babeszjoza zdarza się rzadko. U części zarażonych przebiega bezobjawowo, inni po okresie inkubacji (wynoszącej 1-6 tygodni od momentu ukłucia przez kleszcza) skarżą się na dolegliwości typowe dla grypy, czyli wysoką gorączkę, bóle mięśni, głowy i dreszcze. „Mogą im towarzyszyć nudności, utrata masy ciała, obfite pocenie się. Badania kliniczne wykazują powiększenie wątroby i śledziony […]. Wielu pacjentów wykazuje także powikłania ze strony układu moczowego oraz mięśnia sercowego” – pisze prof. Bogumiła Skotarczak z Uniwersytetu Szczecińskiego w Wiadomościach Parazytologicznych 2007, 53.

Nierozpoznana babeszjoza może prowadzić do niewydolności narządów u chorego, a nawet stanowić zagrożenie życia. Jej wykrycie jest bardzo istotne także z innego powodu: gdy rozwija się w utajeniu, utrudnia leczenie boreliozy, a obie te choroby nierzadko występują razem. Diagnozę stawia się na podstawie wyników badań krwi, a kuracja polega na podawaniu choremu środków przeciwpasożytniczych oraz antybiotyków.

Bartoneloza

Kiedy uzasadnione jest podejrzenie, że zostaliśmy zarażeni przez kleszcza-nosiciela bakterii z rodzaju Bartonella? „U chorych odnotowuje się gorączkę, zapalenie węzłów chłonnych, złe samopoczucie, dreszcze, jadłowstręt, pocenie się, uporczywy ból stawów i mięśni, zapalenie spojówek oraz liczne rumieniowate plamki lub guzki występujące na klatce piersiowej, brzuchu i plecach” – czytamy w pracy przygotowanej przez pracowników Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – PZH. Bartoneloza zagraża też sercu, wywołując niekiedy zapalenie wsierdzia. By stwierdzić, czy organizm walczy z bakteriami Bartonella, wykonuje się badania krwi na obecność ich przeciwciał. Jeśli testy potwierdzą chorobę, konieczna jest antybiotykoterapia.

 

Anaplazmoza

Z badań przeprowadzonych pod kierunkiem prof. Krzysztofa Solarza ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach wynika, że na terenie południowej Polski najwięcej, bo aż 29 proc. kleszczy było zarażonych bakterią Anaplasma phagocytophilum wywołującą anaplazmozę. Dla porównania – krętki Borrelia znaleziono u 21 proc. pajęczaków. Mimo to anaplazmoza występuje bardzo rzadko. Niebezpieczna jest przede wszystkim dla osób z obniżoną odpornością oraz dla tych, którzy cierpią na choroby autoimmunologiczne – u nich może mieć szczególnie ciężki przebieg.
Sprawcami zarażenia zwykle są nimfy, czyli larwy kleszcza, a nie dorosłe osobniki (bardzo trudno je zauważyć – mierzą zaledwie 1-2 mm). Gdy bakteria Anaplasma phagocytophilum dostanie się do krwi, wędruje do szpiku kostnego, gdzie szybko się namnaża. U ponad połowy zarażonych choroba nie wywołuje żadnych objawów. Pozostali skarżą się na wysoką gorączkę, ból głowy, ogólne złe samopoczucie, kaszel, bóle stawów i mięśni. Później do tych symptomów mogą dołączyć nudności, wymioty, biegunka i bóle brzucha, a także napady duszności. W ciężkich przypadkach bakteria powoduje trudności w oddychaniu, niewydolność nerek czy problemy neurologiczne. Powikłań da się uniknąć, jeśli chory wcześnie otrzyma antybiotyki, powrót do zdrowia jest wtedy dość szybki.

Choć opisane przez nas objawy chorób odkleszczowych mogą (zwłaszcza na początku) wydawać się banalne, wymagają konsultacji z lekarzem. Podczas wizyty trzeba koniecznie powiedzieć specjaliście, że kilka dni lub tygodni wcześniej znaleźliśmy u siebie wkręconego w skórę pajęczaka. Ta informacja może być dla niego wskazówką, która pozwoli znacznie skrócić czas rozpoznania choroby.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Borelioza w lesie / freepik

Spacerujesz po parku? Chodzisz do lasu? Uważaj na kleszcze. Właśnie rozpoczęły okres swojej aktywności

pędzle do makijażu

Nakładasz podkład bez kremu i używasz starego tuszu do rzęs? Możesz zaszkodzić swojej cerze

kleszcze

Borelioza: objawy po wielu latach. Jak można wykryć chorobę?

Boli cię gardło? Sprawdź, czy to wirus czy bakterie, a lepiej wybierzesz leczenie

Borelioza a ciąża. Czy można zajść w ciążę w czasie choroby

Czy borelioza jest przeciwwskazaniem do zajścia w ciążę?

Kobieta z bólem w kolanie podczas chodzenia

Ból kolana przy chodzeniu a infekcje bakteryjne i choroby stawów

nogi w podkolanówkach

Ból kolana przy zginaniu, chodzeniu i wchodzeniu po schodach – jakie są przyczyny? Jak leczyć?

Kiedy do okulisty, gdy bolą oczy

Bolą cię oczy? Sprawdź, w jakich przypadkach powinnaś udać się do okulisty

Choroby wypisane na twarzy. O jakich dolegliwościach świadczą zmiany w kondycji naszej skóry?

Borelioza - objawy i metody leczenia

Borelioza – objawy i metody leczenia

Jak radzić sobie z nerwobólem?

Mam wysypkę – co to oznacza?

Atopowe zapalenie skóry, czyli o tym, jak skóra może dać nam w kość

Katar sienny czy przeziębienie

Katar sienny czy przeziębienie – jak je odróżnić i jak leczyć?

istockphoto.com

6 par chorób, które łatwo ze sobą pomylić

pexels.com

Czy kleszcza wyjętego z ciała zawsze należy badać? Odpowiedź może cię zaskoczyć

10 rzeczy, za które podziękują ci twoje oczy

https://www.istockphoto.com/

Jak pozbyć się kleszcza? „Insta Pediatra”, czyli lekarka Anna Ratajczak wyjaśnia

https://www.istockphoto.com

Złapałaś kleszcza? Sprawdź, jakie niebezpieczne choroby może przenosić

barbara pasek

„Gdybym po kolejnym ataku przestała szukać odpowiedzi, to skończyłoby się to śmiercią” – Barbara Pasek o swoich zmaganiach z boreliozą

9 nawyków nasilających objawy alergii. Może niektóre dotyczą ciebie?

5 rzeczy, które trzeba wiedzieć o inhalacji

Ukąszenia owadów – pierwsza pomoc

Pierwsza pomoc po ukąszeniu kleszcza. Czy wiesz jak się uchronić przed boreliozą?

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

cynk w migdałach

Cynk – gdzie go szukać? Poznaj 5 naturalnych źródeł cynku

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

kobieta wycierająca nos

Grypa hiszpanka – przyczyny i objawy. Historia największej pandemii na świecie

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta trzymająca się za plecy na dole z powodu bólu pleców

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta trzymająca się obiema rękami z okolice mostka

Co oznacza ból w mostku? Charakter i różne przyczyny dolegliwości