Schizofrenia

Schizofrenia należy do grupy chorób psychiatrycznych. Występuje ona u obu płci, najczęściej pierwsze objawy występują u osób w wieku 20–30 lat. Jest to choroba przewlekła, wymagająca leczenia farmakologicznego i terapeutycznego. Nasilenie dolegliwości bywa różne, czasem uniemożliwia funkcjonowanie w społeczeństwie.

Słowo schizofrenia wywodzi się z greki. Schizis oznacza rozszczepienie, natomiast słowo phren może być tłumaczone jako rozum. W zasadzie połączenie znaczeń tych dwóch słów odzwierciedla istotę choroby. Schizofrenia należy do grupy schorzeń psychiatrycznych. Jej przebieg może być łagodny lub bardzo ciężki, uniemożliwiający funkcjonowanie. Pierwsze objawy schizofrenii pojawiają się u osób w wieku 20–30 lat, choć obserwowane są czasem objawy schizofrenii u dzieci i u osób starszych. Leczenie schizofrenii w dużej mierze opiera się na farmakoterapii, jednakże dobór odpowiednich leków i tolerowanie ich przez chorych jest bardzo różne, w związku z czym często mija wiele miesięcy, zanim pojawią się pierwsze sukcesy terapeutyczne.

Co to jest schizofrenia?

Schizofrenia to choroba z grupy schorzeń psychiatrycznych, której głównymi objawami są omamy i urojenia, chociaż towarzyszą jej również zmiany nastroju. Szacuje się, że dotyczy około 1% populacji, a zachorowalność u kobiet i mężczyzn jest podobna. Chociaż zdarza się schizofrenia u dzieci i u osób starszych, najczęściej rozpoczyna się między 20 a 30 rokiem życia. Ze względu na towarzyszące jej objawy, zwłaszcza przy ich znacznym nasileniu, funkcjonowanie chorego w społeczeństwie jest niemożliwe, gdyż może on stanowić zagrożenie dla siebie i innych.

Schizofrenia – przyczyny

Jak w przypadku większości schorzeń psychiatrycznych, nie udało się określić jednej, konkretnej przyczyny, która odpowiadałaby za rozwój schizofrenii. Najwięcej jest dowodów na poparcie tzw. teorii wieloczynnikowej przyczyn schizofrenii. Mówi ona o współdziałaniu czynników genetycznych, wewnątrzmacicznych, hormonalnych i środowiskowych. Za czynniki wewnątrzmaciczne uważa się przede wszystkim infekcje w łonie matki, jak również wszelkie stany prowadzące do niedotlenienia tkanki mózgowej płodu podczas ciąży i porodu. Czynniki hormonalne to przede wszystkim nieprawidłowości w syntezie i wydzielaniu neuroprzekaźników w obrębie układu nerwowego. Za główny czynnik, sprzyjający w pewnym sensie rozwojowi schizofrenii, uważana jest dopamina. Czynniki środowiskowe wiążą się z psychicznym i fizycznym molestowaniem w dzieciństwie oraz brakiem akceptacji otoczenia. Często pojawia się pytanie: Czy schizofrenia jest dziedziczna? Do tej pory nie udało się wyselekcjonować konkretnych genów czy sposobu dziedziczenia, który miałby jakiś schemat. Wiadomo jednak, że schizofrenia częściej rozwija się u tych, którzy w rodzinie mają osoby cierpiące na zaburzenia psychiczne. Ponadto ryzyko wystąpienia schizofrenii u bliźniaka osoby ze zdiagnozowaną chorobą wynosi aż 50%.

Schizofrenia – objawy

Początki schizofrenii są obserwowane najczęściej u osób między 20 a 30 rokiem życia. Objawy schizofrenii mogą mieć różne nasilenie, rozwijać się nagle albo przez wiele lat. Dolegliwości łagodnego stopnia nazywane są stanem prepsychotycznym – zachowanie chorego odbiega od normy, ale nie jest na tyle niepokojące, żeby wzbudzało czujność osób trzecich. Najbardziej podstawowy podział objawów schizofrenii dotyczy pozytywnych (wytwórczych) i negatywnych. Objawy pozytywne polegają przede wszystkim na obecności omamów i urojeń. Mogą to być omamy słuchowe i wzrokowe, czasami bywają niezwykle wyraźne, układają się w kolorowe scenki z obecnością osób i dźwięków. Urojenia to niezgodne z rzeczywistością przekonania. Spotykamy urojenia prześladowcze, nasyłania myśli, ksobne i wiele innych. Objawy negatywne polegają głównie na zaburzeniach nastroju. Może pojawić się apatia, obniżony napęd psychoruchowy i gorszy nastrój. Poza podstawowymi objawami chorobie towarzyszy wiele innych, takich jak zaburzenia funkcji poznawczych czy zaburzenia afektu. Ze względu na mnogość objawów i to, że czasem niektóre wyraźnie dominują, wyodrębniono rodzaje schizofrenii. Jest ich wiele. Te najczęściej spotykane to schizofrenia paranoidalna (dominują tu omamy i urojenia), schizofrenia rezydualna (przeważają objawy negatywne). Jedną z rzadszych postaci, ponadto o nietypowym przebiegu jest schizofrenia katatoniczna – dominują w niej zaburzenia psychomotoryczne, rzadko natomiast spotyka się objawy wytwórcze.

Schizofrenia – leczenie

Leczenie schizofrenii to złożony, długotrwały proces. Podstawę stanowi farmakoterapia. W przypadku schizofrenii stosuje się leki należące głównie do grupy neuroleptyków (leki przeciwpsychotyczne). Ich działanie ogranicza się głównie do redukcji objawów wytwórczych. Mają one wiele działań ubocznych, między innymi powodują zmęczenie, senność, zaburzenia koncentracji, w związku z tym pacjenci często samodzielnie je odstawiają, co jest przyczyną nawrotu objawów choroby. Farmakoterapia trwa bardzo długo i powinna być wspomagana przez leczenie psychoterapeutyczne i psychoedukacyjne. Czasem zastosowanie znajdują również elektrowstrząsy.

Najnowsze