Odwodnienie

Odwodnienie czyli utrata wody zaburza wiele fizjologicznych procesów toczących się na każdym poziomie, zarówno komórkowym, tkankowym jak i w organach.

Odwodnienie jest procesem polegającym na utracie znacznej ilości płynów przez organizm, co może prowadzić do nieodwracalnych skutków. Odwodnienie organizmu nie jest chorobą – w wielu przypadkach może być wynikiem ciężkiej choroby. W każdym wieku istnieje ryzyko odwodnienia – zarówno u osoby dorosłej, jak i u dziecka – warto zatem wiedzieć, jak rozpoznać odwodnienie i jak go uniknąć.

Odwodnienie – rodzaje

Odwodnienie występuje wtedy, gdy ilość wody w ciele spada poniżej ilości potrzebnej do podtrzymywania prawidłowych funkcji życiowych organizmu. Odwodnienie oblicza się w odniesieniu do początkowej masy ciała. Zgodnie z klasyfikacją, która jest szeroko stosowana w praktyce medycznej i na której opiera się leczenie, występują następujące stopnie odwodnienia u dorosłych i dzieci w każdym wieku:

  • lekkie – utrata wody (masy ciała) wynosi 3%; występuje dość często w życiu codziennym;
  • średnie – utrata wody o 6% stanowi niewielkie zagrożenie dla życia;
  • poważne – utrata wody wynosząca 9% stanowi realne zagrożenie dla życia;
  • krytyczne – 10% utrata wody często kończy się śmiercią.

Odwodnienie – objawy

Objawy odwodnienia lekkiego to suchość w ustach, pragnienie, lepka ślina, zmniejszony apetyt, osłabienie, senność, ospałość oraz gwałtowny spadek ilości moczu. W przypadku dalszego odwodnienia wzrasta osłabienie, pojawiają się bóle głowy, stawów i mięśni nóg, zgaga, stały dyskomfort w żołądku, zaparcie, ilość moczu staje się skąpa i ma ciemny kolor. Skóra staje się szara, sucha i zwiotczała. Gdy utrata płynu dochodzi do 6%, oznaki odwodnienia u osoby dorosłej stają się jeszcze bardziej widoczne i stanowią niewielkie zagrożenie dla życia, ponieważ w proces zaangażowany jest układ sercowo-naczyniowy i oddechowy:

  • pojawia się tachykardia – częstość akcji serca wzrasta do 100 uderzeń na minutę;
  • duszność w spoczynku – częstość oddechów wzrasta powyżej 20 na minutę;
  • ilość moczu jest znacznie zmniejszona, oddawanie moczu występuje z przerwą 12 godzin lub dłużej;
  • wzrasta temperatura ciała.

Objawy ciężkiego odwodnienia organizmu, gdy utrata płynu wynosi do 9%, to:

  • nudności i powtarzające się wymioty;
  • majaczenie, zaburzenia świadomości aż do jej utraty;
  • ekstremalna suchość skóry (jest pomarszczona, po naciśnięciu powraca powoli do pierwotnej formy).

Przy krytycznej utracie wody powyżej 10% funkcje narządów i systemy podtrzymujące życie zostają zakłócone, ponieważ w organizmie nie ma wystarczającej ilości płynów, aby utrzymać prawidłowy dopływ krwi. Skutki odwodnienia w takim stopniu to śpiączka, a nawet śmierć.

Odwodnienie u dziecka – objawy

Odwodnienie jest bardzo niebezpieczne dla dorosłych, zwłaszcza dla osób starszych, ale dla dziecka w każdym wieku może być stanem zagrażającym życiu. Rodzice powinni uważnie obserwować najmniejsze zmiany w zachowaniu i wyglądzie, ponieważ odwodnienie organizmu dziecka może prowadzić do nieprzewidywalnych konsekwencji.

Jak rozpoznać odwodnienie u dziecka? Jeśli ma suchą skórę, język, usta, jest ociężałe, odmawia jedzenia, rzadko oddaje mocz, a ilość moczu jest mała, ma podwyższoną temperaturę, staje się odczuwalny szybki puls, można założyć, że doszło do odwodnienia.

Leczenie odwodnienia

W przypadku stwierdzenia ciężkiego odwodnienia należy pilnie wezwać karetkę i oczekiwać na wykwalifikowaną pomoc lekarzy. Co robić, gdy organizm ulega odwodnieniu? Leczenie tego stanu opiera się na wyeliminowaniu niebezpiecznych objawów i przywróceniu normalnej objętości płynu. Kiedy wszystkie objawy wskazują, że dziecko lub dorosły ma łagodny stopień odwodnienia, leczenie powinno obejmować natychmiastowe działania.

Należy podawać wodę małymi porcjami, aż do całkowitego przywrócenia prawidłowego stanu, do czasu, gdy objawy odwodnienia znikną. Można podać tabletki na odwodnienie. W przypadku, gdy odwodnienie jest spowodowane przegrzaniem, można podnieść nogi, kładąc pod nimi poduszkę. Na czole, ramionach i innych miejscach można położyć zimne kompresy lub zwilżyć ubrania wodą, jeżeli są z naturalnych tkanin. Należy także wiedzieć, co zrobić, gdy odwodnienie organizmu dorosłego nie ma związku z przegrzaniem, ale jest wynikiem zatrucia, zakażenia lub jakiejś innej choroby.

Jeżeli odwodnienie nie jest ciężkie, należy przede wszystkim przywrócić ilość utraconego płynu. Zaspokajanie pragnienia to jednak za mało. Po ustąpieniu objawów odwodnienia należy zająć się leczeniem choroby głównej lub stanu, który spowodował odwodnienie, zgodnie z zaleceniami lekarza.

Ponieważ często spotykamy się, zwłaszcza latem, z sytuacją odwodnienia u dzieci i dorosłych, należy wiedzieć, co zrobić, gdy do niego dojdzie i co podać na odwodnienie.

Aby ustabilizować równowagę wodno-elektrolitową, czyli uzupełnić sole i pierwiastki śladowe, można dodawać do wody sól. W tym celu stosowane są napoje przeznaczone dla sportowców – są bogate w sole mineralne i witaminy. Roztwór soli można również przygotować samodzielnie: dodać łyżeczkę soli do szklanki wody. Łagodne odwodnienie dziecka można leczyć w domu. Leczy się za pomocą roztworów soli fizjologicznej, płyn podając w małych porcjach w ciągu dnia. Należy dążyć do usunięcia objawów. Małe dziecko może pić przez rurkę. Jeśli jeszcze tego nie potrafi, można mu podawać płyn za pomocą strzykawki.

Polecane

kobieta sięgająca po szklankę wody

Odwodnienie organizmu – jakie objawy należy uznać za alarmujące?

Pij wodę zimą!

kobieta maluje usta

Spierzchnięte usta – jakie są przyczyny?

kobieta leży w łóżku i pije wodę ze szklanki

Poranna suchość w ustach – co to oznacza?

5 chorób, które możesz przywieźć z wakacji

Odwodnienie – jak mu zapobiec?

Ból głowy może być oznaką odwodnienia

5 zaskakujących skutków odwodnienia

5 zaskakujących skutków odwodnienia

7 grzechów, które w lecie rujnują zdrowie

7 grzechów, które w lecie rujnują zdrowie

Uwaga: upał!

Uwaga: upał!

Czy kofeina odwadnia?

Czy kofeina odwadnia?

Bąbelki i cukier? Byle nie razem

Bąbelki i cukier? Byle nie razem