Przejdź do treści

Kortyzol – norma i stany alarmowe. Czym jest hormon stresu?

zestresowana kobieta w pracy
Źródło: StockAdobre Fot. Kaspars Grinvalds
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Szkoła uczy siedmiolatków, jacy powinni być. Idealny chłopak? „Przystojny i silny”. A dziewczynka „słodka i zgrabna”
Szkoła uczy siedmiolatków, jacy powinni być. Idealny chłopak? „Przystojny i silny”. A dziewczynka „słodka i zgrabna”
Co może się stać, jeśli nie przestrzegasz zaleceń lekarzy?
Ogórki małosolne - przepis
Ogórki małosolne – przepis. Jak je zrobić? Jak je kisić, żeby były twarde?
Kobieta kicha w łokieć
Jak prawidłowo kichać, by nie zrobić sobie krzywdy? To bardzo ważne dla kobiet!
Kobieta na spacerze
GIS ostrzega przez barszczem Sosnowskiego. Jak rozpoznać tę roślinę?

Normy kortyzolu, czyli hormonu stresu mogą wahać się dobowo. Największe stężenie kortyzolu występuje wczesnym rankiem tuż po przebudzeniu, a najmniejsze późnym wieczorem. Podwyższone lub obniżone stężenie kortyzolu we krwi może wskazywać na wiele poważnych chorób, takich jak rak tarczycy lub płuc, a także choroba Addisona.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Norma kortyzolu we krwi oscyluje w granicach stężenia między 80µg a 120 µg na dobę. Poziom hormonu stresu zmienia się jednak dobowo i powinno być to uwzględnione podczas pobierania krwi do analizy. Hormon ten produkowany jest w nadnerczach, a mówiąc ściślej w ich korze. Produkcja kortyzolu kontrolowana jest przez hormon adrenokortykotropowy (ACTH), który wydzielany jest dzięki przysadce mózgowej.

kortyzol

Rola kortyzolu w organizmie

Kortyzol uwalniany jest w dużych ilościach głównie w sytuacjach stresowych. Nagłe podwyższenie jego stężenia przyczynia się do skoku glukozy we krwi, co dostarcza organizmowi większych pokładów energii. Dzięki uwalnianiu kortyzolu zwiększa się również poziom adrenaliny, dzięki któremu człowiek lepiej radzi sobie w sytuacji stresowej. Jest to naturalna reakcja organizmu. Dodatkowo, kortyzol ma wpływ na gospodarkę białkową, węglowodanową, tłuszczową oraz wodno-elektrolitową.

Zaburzenia wydzielania kortyzolu

Medycznymi wskazaniami do badania krwi i sprawdzenia poziomu kortyzolu jest podejrzenie przez lekarza m.in. zespołu Cushinga. Objawami, które mogą niepokoić, są chociażby częste zmiany i zaburzenia nastroju, zwiększone ciśnienie tętnicze, odkładanie się tkanki tłuszczowej w okolicy szyi i twarzy (tzw. podwójne podbródki), u kobiet zaburzenie miesiączkowania, zmniejszone libido, problemy ze snem lub epizody depresyjne. Na poziom kortyzolu poniżej normy mogą wskazywać takie symptomy jak: ogólne osłabienie, szybkie męczenie się oraz obniżenie ciśnienia tętniczego.

Badanie poziomu kortyzolu i weryfikacja z normami musi odbyć się w ściśle określonych warunkach. Krew z żyły łokciowej lub mocz należy oddać rano i być na czczo (nie należy jeść przez 8 godzin poprzedzających badanie). Aby wynik był wiarygodny, badanie powinno być wykonane kilka razy dziennie. Na kilka dni przed pobraniem należy ograniczyć do minimum stres oraz odstawić alkohol. O ile jest to możliwe, zaleca się także odstawienie leków, które mogą wpłynąć na stężenie kortyzolu.

Poziom kortyzolu powyżej normy może świadczyć o kilku poważnych zaburzeniach, takich jak nowotwór płuc lub tarczycy, gruczolak przysadki lub guz nadnerczy. Niekiedy zbyt duży poziom kortyzolu może być rezultatem zbyt długiego przyjmowania glikokortykosteroidów lub przewlekłych stanów stresowych, epizodów depresji, a nawet anoreksji. Z kolei poziom kortyzolu poniżej normy może informować o niedoczynności kory nadnerczy, czyli chorobie Addisona. Schorzenie to objawia się nie tylko osłabieniem mięśni, wyniszczeniem całości organizmu i niskim ciśnieniem, ale i wymiotami, gorączką i napadowymi bólami brzucha. Niski poziom kortyzolu może także wskazywać na gruźlicę lub choroby autoimmunologiczne.

Zobacz także

Dobowe normy kortyzolu

W warunkach fizjologicznych dobowe wahanie poziomu kortyzolu przedstawia się następująco:

  • godzina 8:00–12:00 -> 5–25 µg/dl
  • godzina 12:00–20:00 -> 5–15 µg/dl
  • godzina 20:00–8:00 -> około 10 µg/dl

Należy jednak podkreślić, że przedstawione powyżej normy są jedynie wartościami uogólnionymi, a ich rzeczywisty poziom jest kwestią osobniczą. Interpretację wyników należy pozostawić lekarzowi. Tylko on jest upoważniony do diagnozy i wyznaczenia określonego leczenia, jeśli wyniki znacznie odbiegać będą od normy.

Naturalne kontrolowanie poziomu kortyzolu

Kontrolowanie wydzielania poziomu kortyzolu może być trudne, jednakże istnieją pewne sprawdzone metody walki ze stresem. Ponieważ stres znacząco wpływa na wydzielanie kortyzolu, szczególnie pomocne w jego regulowaniu są techniki oddychania i ćwiczenia relaksacyjne. Należy pamiętać o regularnym kładzeniu się spać, najlepiej o tych samych porach. Sen powinien trwać przynajmniej 6–7 godzin. Zbyt krótki lub zbyt długi sen przyczynia się do wahań poziomu kortyzolu. Regularne uczęszczanie na zajęcia z jogi, nauka relaksacyjnego oddychania oraz medytacja to najlepsze metody na walkę ze stresem. Nie bez znaczenia pozostaje także dieta, która powinna być lekka, a posiłki spożywane regularnie. Spożywanie ciężkostrawnego jedzenia przed snem doprowadza do jego zaburzeń, co przekłada się na podwyższony poziom kortyzolu.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Wygląd języka – co popękany lub żółty mówi o zdrowiu?

Paznokcie

Zmiany na paznokciach. O jakich chorobach świadczą?

Kortyzol – jak go obniżyć? Objawy i przyczyny podwyższonego poziomu kortyzolu

Lekarka w fartuchu ochronnym ściąga rękawiczki

Zdjęcie dłoni lekarza po 10 godzinach w rękawiczce. Tak wygląda walka na pierwszej linii frontu z COVID-19

„Proszę przyjść, jak będzie pani chciała mieć dzieci”. Te słowa usłyszała od lekarzy artystka Katarzyna Gabrysz, kiedy szukała pomocy

Płytki krwi i ich badanie – co oznacza podwyższony i obniżony poziom?

Kobieta na badaniu piersi metodą mammografii

Mammografia – co to za badanie? Jak często ją wykonywać i jak interpretować wyniki?

Kobieta smutna, cierpiaca na depresję poporodową

Depresja poporodowa – jak długo trwa? Jakie są jej objawy i jak ją leczyć?

Triage – na czym polega? Jakie są zasady segregacji medycznej chorych?

Mezoterapia igłowa – co to jest, jakie są efekty i skutki uboczne?

kobieta ze zmianami skórnymi twarzy

Przebarwienia na twarzy – przyczyny i sposoby, żeby się ich pozbyć

Wrzody żołądka ‒ leczenie naturalne

Wrzody żołądka – leczenie naturalne. Jakie są domowe sposoby?

Rak kości – objawy i przyczyny

Rak kości – przyczyny i objawy. Jak je szybko rozpoznać?

Zakrzepica - co to jest? Jakie są jej objawy i na czym polega leczenie zakrzepicy?

Zakrzepica – co to jest? Jakie są jej objawy i na czym polega leczenie zakrzepicy?

lekarz wykonuje kobiecie rentgen zębów

Zdjęcie pantomograficzne – na czym polega i ile kosztuje?

zapalenie przydatków, kobieta trzymająca się w okolicach podbrzusza

Zapalenie przydatków – objawy, leczenie, możliwe powikłania

kobieta, którą boli brzuch, przepuklina pępkowa

Przepuklina pępkowa u dzieci i dorosłych – objawy i leczenie

Kawa a to, kiedy ją pijemy - ma znaczenie?

Zaczynasz dzień od filiżanki kawy? Sprawdź, jak wpływa to na twój organizm

Kobieta chora na sarkoidozę rozmawia z lekarką.

Sarkoidoza – przyczyny i objawy. Przebieg oraz leczenie choroby

młoda kobieta zadowolona po usunięciu trądziku

Trądzik hormonalny – przyczyny i leczenie. Jak go rozpoznać?

migotanie przedsionków - kobieta trzyma się za serce

Migotanie przedsionków – przyczyny, objawy i leczenie tej postaci arytmii

para całująca się

Co to jest diafragma? Jakie jest jej działanie i skuteczność jako środka antykoncepcyjnego?

szum w uszach - kobieta trzyma się za ucho

Szum w uszach – przyczyny, leczenie, domowe sposoby

zaburzenia adaptacyjne - smutna kobieta opierająca się o ścianę

Zaburzenia adaptacyjne – czym są? Jak sobie radzić w trudnej sytuacji?

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

kobieta, ból

Fibromialgia – kiedy boli cię wszystko. Czym objawia się ta tajemnicza choroba?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Policzek kobiety z włókniakiem miękkim

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się pozbyć takich zmian?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

czereśnie

Zjadłaś robaczywe czereśnie i zastanawiasz się, czy to mogło ci zaszkodzić? Sprawdź, co mówi dietetyczka w tej sprawie