Czarny bez

Czarny bez jest rośliną o bardzo niskich wymaganiach glebowych, dlatego jest tak mocno rozpowszechniony w wielu miejscach. W okresie kwitnienia jego kwiaty mogą być piękną ozdobą do naszych domów.

Czarny bez – ogólnie

Czarny bez lub dziki bez czarny (Sambucus nigra) to roślina należąca do piżmaczkowatych. W Polsce można spotkać jeszcze takie nazwy, jak bez pospolity, bez lekarski, bzowina, bzowina czarna, bzowki, côrny bez, baźnik, bess, best, bestek, bez apteczny i jeszcze kilka innych nazw.

Ciekawostką jest fakt, że czarny bez uważany jest również za roślinę trującą. Jak się jednak okazuje, tylko niedojrzała forma owoców czarnego bzu może doprowadzić do zatrucia.

Krzew czarnego bzu osiąga wysokość do 10 m. Pędy są prosto wzniesione z łukowato zwykle odginającymi się odgałęzieniami bocznymi. Kora z zielonej robi się szara, jasnobrunatna. Liście mają długość około dwukrotnie większą od szerokości. Kwiaty są duże i zebrane w płaskie baldachogrona. Owoce mają kolor fioletowo – czarny. Zawierają one pestkowce z 3 do 6 nasionami.

Okres kwitnienia przypada na maj i czerwiec. W sierpniu i wrześniu na krzewach zaczynają pojawiać się małe owoce. To właśnie owoce zawierają w sobie cenne składniki, dzięki którym roślina wykazuje właściwości medyczne, kosmetyczne, jadalne.

Kwiaty i kora czarnego bzu również wykorzystywane są w przemyśle kosmetycznym, farmaceutycznym i spożywczym.

Czarny bez – skład

W skład owoców czarnego bzu wchodzą:

  • pektyny
  • witamina c
  • witaminy z grupy B
  • antocyjany
  • kwasy organiczne.

Z kolei w skład kwiatów czarnego bzu wchodzą:

  • triterpeny
  • sterole
  • flawonoidy
  • olejki eteryczne
  • fenolokwasy.

Czarny bez a sambunigryna

Zanim skorzystamy z właściwości tej wspaniałej rośliny musimy pamiętać, że niedojrzałe owoce i świeże kwiaty czarnego bzu zawierają sambunigrynę.

Sambunigryna powoduje szereg zaburzeń gastrycznych, w tym wymioty. Obróbka termiczna i suszenie powoduje zniesienie działania sambunigryny.

Europejska Agencja Leków, amerykańska ustawa regulująca obrót suplementami diety, witaminami i produktami naturalnymi potwierdzają, że preparaty wyprodukowane na bazie czarnego bzu są bezpieczne.

Czarny bez – właściwości medyczne

Czarny bez jest źródłem antyoksydantów, które niwelują działanie wolnych rodników w naszym organizmie. Dzięki niemu uchronimy się przed stresem oksydacyjnym. Nie będziemy narażeni na przedwczesne starzenie się organizmu.

Czarny bez wspiera nasz układ odpornościowy. Powoduje wydzielanie cytokin za pomocą których komórki immunologiczne komunikują się ze sobą. Dzięki temu w naszym organizmie dochodzi do wywoływania reakcji obronnych na różnego rodzaju infekcje. Czarny bez działa przeciwzapalnie. Nie tylko wspiera leczenie stanów zapalnych. Okłady z czarnego bzu można używać przy leczeniu zapalenia powiek i spojówek.

Naukowcy w ostatnich latach dowodzą również przeciwnowotworowe działanie czarnego bzu.

Czarny bez działa przeciwwirusowo i przeciwbakteryjnie. Warto stosować preparaty na bazie czarnego bzu jako pomoc przy leczeniu farmakologicznym. Takie preparaty polecane są osobom z grupy wysokiego ryzyka zarażeniem się HIV.

Czarny bez dzięki flawonoidom reguluje ośrodek termoregulacji w naszym mózgu. Powoduje to wykazywanie właściwości napotnych bzu. Polecany jest więc w przypadku infekcji, w szczególności gorączki.

Triterpeny, jako substancja aktywna z czarnego bzu, wpływają na produkcję dużej ilości wodnistej wydzieliny w układzie oddechowym. Dzięki temu ułatwia on odkrztuszanie wykazując właściwości spazmolityczne.

Preparaty z czarnego bzu wpływają na obniżenie złego cholesterolu w naszym organizmie. Profil lipidowy chorej osoby ma szansę na poprawę, jeżeli tylko systematycznie będziemy przyjmować takie preparaty. Warto o tym pomyśleć, jeżeli chorujemy na cukrzycę lub mamy choroby układu sercowo – naczyniowego.

Czarny bez działa również moczopędnie i przeczyszczająco.

Preparaty z czarnego bzu można otrzymać w aptece pod postacią soków i syropów z kwiatów czarnego bzu, ziołowych herbat i mieszanek do przygotowywania naparów. Również sami możemy przygotować w domowym zaciszu przetwory z czarnego bzu, które będą nas wspomagać w okresie infekcji.

Czarny bez wykorzystywany jest również jako barwnik spożywczy przy produkcji galaretek, dżemów. Można go również znaleźć w marmoladach, sokach, a nawet w winach, nalewkach, syropach.